Къарачай-малкъар

Къарачай-малкъар (3153)

Быйыл январь айны 20-да Эресейни сюдю приставларыны Къарачай-Черкесияда белюмюню Управлениясында, алиментле телемеген, ишлери толтуруу производствода тургъанланы, православ динчи Птушкин Сергий бла имам Лайпанланы Азаман хаджи бла тюбешиулери болду. Ол тюбешиуге, Къарачай-Черкесияда сабийни эркинлигини хакъындан уполномоченыйи Абазалыланы Лариса бла республикада сюдю приставланы Управлениясыны тамадасыны орунбасары Р.А. Хахандукова да къошулгъан эдиле. Динчиле чертгенден, сабийлерин асыраргъа кереклиси православ, муслиман динде да хар бир атаггъа борчду. Ушакъны кезюуюнде, хар ата- ананы табхан баларын асыраргъа эмда алиментле телеуден борчларыны юсюнден соруула келтюрюлдюле , аны юсюне да ата-ананы бири сабий бла джашамасада.

Январь айны 24 1919-чу джыл- къазакълагъа геноцид башланнганыны датасыды. Аны аллы Граждан къазауатда огъунакъ январь айны 24-де 1919-чу джыл ЦК ВКП(б) –ны Оргбюросуну белгили директивасындан башланнган эди. Анда бютеу къазакъланы репрессия ашырыудан сез бара эди.Быйыл январь айны 21-де къазакъланы репрессиягъа тюшгенлерине 98 джыл толгъанын Къарачай-Черкесияда бушуу мероприятияла бла белгиледиле. Аны аллын Джегетей-Аягъында Архангел Михаилны клисасында джаназы дуа этиб башлагъан эдиле. Аны клисаны тамадасы протоирей Петров Александр бла Преградна станседе Кирилл ла Мефодий шыйыхланы клисасыны тамадасы Соловьев Алексий бабас бардыргъан эдиле.Политика репрессияладан джарсыгъан къазакълагъа салыннган эсгертмени къатында Къарачай-Черкесия бла Краснодар крайны тюрлю-тюрлю районларындан келген парад расчетла болуб къазакъла сирелген эдиле. Мтингге Къарачай-Черкесияны Прапвительствосуну председателини орунбасары С.А. Смородин, Къобан къазакъ аскерни атаманыны орунбасары къазакъ полковник В.В Ефремов, Къобан къазакъ аскерни Баталпаша блюмюню атаманы, къазакъ полковник В.П.Бородкин, Къарачай-Черкесиян башчысы бла Правительствосуну Администрациясыны тамадасыны орунбасары В.А.Кроман,Къарачай-Черкесияны Халкъ джыйылыууну депутатлары, республиканы районларындан делегацияла, джамагъат организацияланы эмда кебчюлюк информацияланы келечилери аны кибик Джегетей-Аягъы муниципал районну джамагъаты бла къонакълары къошулгъан эдиле. Мтингни аллын бир такъыйкъаны шошлукъ тутуудан башладыла. Къарачай- Черкесияда Къыбла бла Шимал клиса округланы джуаблы православ динчилери репрессияланы джылларындан джарсыгъан къазакълагъа джаназы дуа этдиле. Митинг бошалгъандан сора ары келгенле эсгертмеге венокла бла сау гокгаланы саыб, елген къазакълагъа сый бердиле. Бу эсгертме биринчи салыннганды Къобан къазакъ аскерни чегинде, политика репрессиялагъа тюшгенлеге реабилитация этилген закон чыкъгъандан сора. Новоблагодарный элни къазакълары Покрова Пресвятой Богородица клисада джыйылгъан эдиле. Анда дин къуллукъну кезюуюнде клисаны тамадасы иерей Углов Сергий ажымсыз елюб кетген эмда Ата Джуртларын джакълай елген къазакълагъа дуала окъуду.. Бу кюнню хар джыл сайын январь айны 24-де белгилейдиле.Къазакъгъа эм биринчи магъаналы зат православ дин бла Ата Джуртуна сюймекликдидеб эсге салды клисаны тамадасы. Январь айны 22-де Прохладныйни Никольский клисасында Дин къуллукъдан сора , клисагъа джюрюучю дджамагъат бла къазакъла да репррессияладан джарсыггъан къазакълагъы сый бериб тилек этерге джыйылдыла. Къауум устала айтхандан, къазакълагъа салыннган геноцидден 800 мингден 1 миллион бла 250 минг адам елгенди. Башха белгилеге кере да юч миллиондан аслам адам. Бу ачы зат джетмеген бир-деб бир къазакъ юйдеги болгъан болмаз. Бу кюн къуру елгенлени эсгериу тюлдю, быллай ачы иш мындан ары болмазча деб белгиленеди, деб айтхан эди православ динчи джыйылгъанлагъа джаназы дуа окъуб бошагъандан сора.

Святкаланы кюнюнде Анджиевский поселокда абустол Иоанн Богословну сыйына аталгъан клисаны джамагъаты бла христиан дин школуну сохталары, клисаны тамадасы иерей Тарнакин Максим бла бирге Нагуты элде къартла тургъан юйде болдула. Анда тургъанлагъа къонакъгъа келген сабийле байрам концерт кергюздюле, клисагъа джюрюген джамагъатны атындан саугъала да бердиле.

Быйыл январь анйны 18-де кече Пятигорскеде Спасс клисаны штат динчиси иерей Вдовин Владимир, къуралгъан адетдеча,Ново-Пятигорск къазакъ- стан микрорайонунда суугъа нюр салгъан адетни этди. Дин къуллукъну кезюуюнде православ динчи бла бирге къазакъ джбюзлюкню атаманы Фадькин Максим бла къазакъла юйдегилери бла эмда джуукъда орналгъан юйлени джамагъаты да тилекле этдиле. Андан сора иерей Вдовин Владимир къазакъ станны джеринде келге нюр салгъан адетни этди. Православ динчи ол адетни алгъышлаула бла эмда уаз бергени бла тамамлады.

Богоявления байрамда Суворовка станседе Кума сууда кемюлюб чыгъаргъа джарашдырылгъан джерге дери къачлы джюрюш бла бардыла. Станседе Вера, Надежда, Любовь эмда аланы аналары София шыйыхланы клисасыны тамадасы протоирей Иванилов Роман суукгъа нюр салгъан адетни этиб бошагъандан сора адетдеча джаш адамла суугъа кемюлген къачны ызындан суугъа кириб чыгъа этиле. Суу тюббнде ол къачны табыб алгъан адам элде насыблыгъа саналады., аны джашауу сау джылны бек ашхы къуанчлы етерикди.

Быйыл январь айны 19-да Раббийни Крещениясы байрамда,Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт Черкесскени Никольский клисасында Дин къуллукъ бардырды. Архиерейге дин къуллукъ болушлукъну клисаны клириклери: протоирей Кузнецов Сергий бла Гурин Александр бабас этдиле. Диакон чыннга да протодиакон Куба Димитрий башчылыкъ этди. Литургияны кезюуюнде клисаны хору джырлады. Архипастырь бла бирге табын этерге шахарны джамагъаты да джыйлды. Ектения дуадан сора Архиерей Украина бла Джуукъ Востокда къазауатла тохтасынла деб тилек этди. Клисаны арасында тилек этгенден сора архиепископ Феофилакт суугъа нюр салгъан адетни этиб эмда нюрленген суу бла православ дин ахлулагъа бюркдю. Байрамгъа аталгъан дин къуллукъну Владыка, алгъышлаула бла эмда ауаз бергени бла тамамлады. Ол кюн Пятигорскени Спасс клисасында , Архипастырь бир православ юйдегини тилегин къабыл эте, джангы туугъан сабийчик Александргъа Крещения Адетни этди.

Быйыл январь айны 18-д кече Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт, Раббийни Крещениясы байрамда Черкесскени Покров клисасында дин къуллукъ бардырды. Архиерейге дин къуллукъ болушлукъну, Къарачай-Черкесияда Шимал клиса округну джуаблы динчиси протоирей Нартов Александр бла Черкесскеде Никольский клисаны штат клириги иерей Иманов Алексий этдиле.Диакон чыннга да протодиакон Куба Димитрий башчылыкъ этди. Архипастырь устав литиягъа башчылыкъ этиб, Сыйлы Китабны байрамгъа аталгъан юзюгюн окъугъандан сора православ ахлулагъа сыйлы елей джауну джакъды. Дин къуллукъну аягъында Владыка джыйылгъанлагъа ауаз берди. Андан сора архиерейли дин къуллукъгъа келген баталпашычы къазакъла бла тюбеб ушакъ этди. Ол кюн огъунакъ къуралгъан адетдеча Къобан суугъа нюр салгъан адетни этди. Архиерейге дин къуллукъ болушлукъну округну приходларыны динчилери этдиле. Къарачай-Черкесияны ара шахарында «Джашил айрымкан» деген культура- солуу паркда кече сагъат сегизге юч мингден аслам джыйылгъан эди. Шахарны мэриясы автотранспортну, байрам концерт программаны эмда нюрленнген сууда кемюлюб чыкъгъанлагъа саугъаланы хазырлагъан эди. «Бюгюн биз, Сыйлы Кавказны джеринде христиан динни урлугъун салгъан ата-бабаларыбыздан келген адетлени бардырабыз! Бизни сюйген Къарачай- Черкесиябыз-ол Кавказны купелиди,андан чыкъандыла бюгюннгю Кавказ халкъланы талайыны атауллары! Бизге берген бу игилиги ючюн Аллахха шукур этебиз, республика бла Черкесскени башчылыгъына да бизни адетлерибизни сакълаугъа болушлукъ этгенлери ючюн разылыгъыбызны билдеребиз!» -, деб айтды архиепископ Феофилакт джыйылгъанланы барына да. Нюрленнген суугъа кемюлюб чыкъгъан адетден сора ариу салюб берилиб концерт да болду. Бу байрамгъа келгенлени барын да исси чай ичириб джылыта эдиле.

Быйыл январь айны 18-де Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт, Крещенский Сочельникде Иноземцево поселокда Успен клисада дин къуллукъ бардырды. Архиерейге дин къуллукъ болушлукъну. Минераловод клиса округну джуаблы динчисини болушчусу протоирей Панасенко Алексийни башчылыгъы бла округну клисаларыны динчилери этдиле. Диакон чыннга протодиакон Куба Димитрий башчылыкъ этди.Инджилден окъугъандан сора Архиерей джыйылгъанлагъа ауаз берди. Ектения дуадан сора Владыка, Украина бла Джуукъ Востокда къазауатла тохтасынла деб тилек этди. Литургиядан сора архиепископ Феофилакт клисаны джеринде купелде суугъа нюр салгъан адетни этди. Ол кюн огъунакъ Архипастырь , крайны психиатрия филиалыны 3-чю номерли больницасында Матрона Московская шыйыхны сыйына аталгъан табын белмеге нюр салды. Бу медицина учреждениягъа эртдеден бери Иноземцево поселокну клисаларыны динчилери осуйлукъ этгенлей турадыла. Энди уа дин джаны бла къуллукъчула бла пациентлеге да таблыкъ болду.

Быйыл январь айны 18-де Раббийни Крещениясыны байрамыны ал кюнюнде, Спасс клисаны штат клириги иерей Великородный Дмитрий «Кораблик» деген балабакъда болду. Анда сабийле бла Раббийни Крещениясыны юсюнден ушакъ этди. Келген къонакъ, сабийле ангыларча, бу байрам къайдан чыкъгъанындан аны магъанасындан хапар айтды. Андан сора сабийле «Что такое хорошо, и что такое плохо?» деген оюнну ойнаб Раббийни Крещениясына аталгъан суратланы боядыла. Бу тюбешиуню бары да бирге скратха тюшюб эмда тилек этиу бла Нюрленнген суну бюркюу бла тамамладыла. Андан сора православ динчи ол суу бла белмеле бла балабакъны тийресине бюркдю.

Святкаланы кюнюнде Къабарты-Малкъарны Майский шахарында «Россия» дегнн культура къаласында, шахарны бютеу школларыны сохталары джыйылдыла. Сабийлени, Пятигорске бла Черкесск епархияны культура белюмюню тамадасы бла тюбешиулери болду. Архистратиг Михаил шыйыхны клисасыны хору берген къысха концертден сора, сохтала «12 праздников» деген культура-джарыкълыкъ программагъа къошулдула (авторлары Михаил бла Инна Стацюкдула). Уллу эс белгенлеге джергили клисаны тамадасындан сабий Инджилле бердиле, тири къошулгъанлагъа да татлы саугъала джетдиле. Бу программа бошалгъандан сора сабийле джыйыланлагъа сценкачыкъ кергюздюле.