Къарачай-малкъар

Къарачай-малкъар (3153)

Бу кюнледе Успен Вторафон Бештау эркиши монастырда чыкъгъан изданиягъа 10 джыл толады. «Второафонский листок» дегенни чыгъаргъанла бла аны окъугъанлагъа, монастырны сыйлы архимандрити, Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт былай айтды: « Багъалы окъуучула! 2007-чи джылдан бери «Второ-Афон листокну» 100 аслам номери чыкъгъанды. Бу издания, бизни монастырда революциягъа дери чыгъа келген билим джарыкъ берген листокланы «джашауларын» андан ары бардырады. Бирнчи новомучениклеге 100 джыл толгъан джылда , бизини аллыбызда кетген джердешлерибиз бла бюгюннгю бизни этген ишлерибизни ушашлыгъы джангыз датала бла цифраладады. Джюз джыл мында алдача «Второ-Афон листок» барынга да ийманны, динни джарыкъ нюорюн тексюн деб тилек этеме. Аны тышында да динни ийманны юсюнден берилген соруулагъа да джуаб берди. Бу ишге къыйын салгъанланы алгъвшлайма, алагъа да окъуучулагъа да Раббийден разылыкъ тилейме!» Аны юсюнден толу хапарны бизни сайтда окъугъуз.

Гюрджюню джарыгъы, Нина шыйыхны эсгериу кюнде Нарсана курорт шахарда ,шыйыхны сыйына аталыб ишлене тургъан клисаны джеринде бу къуанчха аталыб тилек этилди. Дин къуллукъну Никольский клисаны клириклери, иерей Поддубны Михаил бла диакон Калинин Евгений бардырдыла. Дин къуллукъну кезюуюнде клиса къурулуш джанындан Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилактны болушчусу Музенитов Павел,ишлене тургъан клисаны ктитору Лобжанидзе Павел, «Иверия» деген орус-гюрджю джарашыулукъну айныууну Фондуну келечилери эмда курорт шахарны джамагъаты бла къонакълары да табын этген эдиле. Дин къуллукъдан сора джыйылгъанлагъа иерей Поддубный Михаил алгъыш сез айтды. Православ динчи барын да Нина шыйыхны эсгериу кюн бла алгъышшлаб, аны Масихни масхабын къалай тутаргъа керекли болгъаны сизге барынга юлгю болсун деб теджеди. Ноябрь айны 19-да 2016-чы джыл Нарсананы къыбла-кюн батыш джанында Батарейный къаяда шахар больницаны районунда Нина шыйыхны сыйына аталыб ишленник клисаны биринчи ташы салыннганды. Бук лиса Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилактны разылыгъы бла эмда «Иверия» деген орус-гюрджю джарашыулукъну айныууну Фондуну кючю бла ишленеди.

Быйыл январь айны 25-ден 27-не дери епархияны делегациясы Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилактны башчылыгъы бла XXVI юбилейли Халкълаарасы Рождество окъууланы ишине къошулгъанды. Рождество Парламент окъуулада Архиерейни ишинден бизни сайтда хапар айтылгъанлай тургъанды. Епархияланы келечилери «1917-2017: уроки столетия», деген тема бла байламлы онеки тюрлю направленияда ишлегендиле. Аланы бири къазакълагъа аталгъанды. Аны къурамында «Церковь и казачество: соработничество на благо Отечества», деген ат бла халакълаарасы илму-практика конференция баргъанды. Москваны правительствосуну базасында етген конференцияда, къазакъланы бирлешдирген Орус Православ Клисаны магъаналыгъындан, кебчюлюк информациялада къазакъ дунияны суратланыуундан, къазакъ экономикадан, къазакъ джаш телюню юретиуден , къазакъ культурада джангылыкъла бла адетлени юсюнден сез баргъан эди. Бу направленияны тамалында къауум ушакъ-клубла болуб етгендиле, аланы бири Эресейде эмда тыш къралда къазакъланы клисагъа айландырыр эмда ийманларын къаты этиуню юсюнден сез баргъан эди, аны юсюнден докладны Пятигорске бла Черкесск епархияны къазакъла бла байламлылыкъ джюрютген белюмню тамадасы протоирей Фещенко Стефан этген эди. «Неоязычество в казачьей среде: норма или нонсенс» деген сайланннган теманы, бу направленияны къурагъанла бек магъаналы керюб уллу багъа бердиле, доклада айтылгъан Горячевод къазакъ джамагъатны иш сынамы уа башха регионладан къазакъ динчилени эслерин бурдурду. Къазакъ джаны бла направленияны иши К.Г Разумовский атлы Биринчи къазакъ университетде бардырылды, анда да энчи халда къазакъланы ариу халиге юретиуню эмда билим бериуню юсюнден селешдиле.Донда, Къобанда, Сибирде эмда къазакъ регионнга саналмагъан Москва бла Белоруссияда ишлерин джетишимли бардыргъан къазакъ кадет корпусланы тамадалары бир бирлерине кеслерини иш сынамларындан юлюш этдиле. Тюбешиуню аягъын, Разумовский атлы МГУТУ-ну суратлау коллективлери хазырлагъан концерт бла тамамладыла. Симферопольну архиепископу Лука Шыйыхны клисасыны дин эгечлери окъууланы «Сестричество» деген секциясыны ишине къошулгъандыла. Ала бизни къралны эмда тыш къраллада коллегалары бла байламлылыкъ тутханлай турадыла. Ол секцияда 20-чы емюрде сестричество къуллукъну тарихин, клиса социал къуллукъну 21-чи емюрде болумун, сынамыны, дин эгечлерни юретиу эмда биринчи эресейчи хосписге доброволецлени юретиу, дин эгечлени къуллукъларыны проблемаларыны эмда башха магъаналы сорууланы сюздюле. Скестричествону келечилери суаблыкъ джаны бла этген ишлерини эсеблеринден бир-бирин шагърей этдиле. Пятигорск епархияны келечилери Клисаны джамагъат бла эмда кебчюлюк информацияла бла байламлылыкъ джюрютген Синод белюмню тамадасы бла да тюбешген эдиле. Ол джаны бла баргъан ишни тамалында епархияны информацион-басма белюмюню тамадасы протоирей Самохин Михаил, Высоко-Петровский монастырны конференц-залында баргъан «Игры, геймификация и духовность. Религия и игровое пространство» деген темагъа аталгъан тегерек столну ишине къошулгъан эди. Ол тюбешиуге медиакоммуникацияланы джаны бла устала, журналистле, джазыучула, православ динчиле, компьютер оюнланы къурагъанла эмда алада ойнаучула да къошулгъан эдиле. Епархия белюмлени тамадалары бла къуллукъчулары Халкълаарасы Рождество окъууланы башха темалагъа аталгъан ишине да тири къошулгъандыла.

Быйыл январь айны 26-да Зеленчюк район администрациясыны кенгеш-залында районну джамагъатыны Къарачай-Черкес республикада миллетле бла кебчюлюк коммуникацияла басманы министири Хапиштов Мурат эмда аны орунбасары Хубийланы Ислам бла тюбешгендиле. Джыйылгъанланы аллында селешме Мурат Азаматович, минситерствону иши, миллетле эмда динле арасы джарашыулукъну юсю бла къуралгъанын чертди. Бюгюн кюннге республикада 600 джамагъат организация ишлейди. Министерствону баш борчу- ала бла ишни джарашыулу джюрютюудю. Министр къауум соруугъа джуаб берди, аланы арасында республикада дин организацияла, джер бла мекямланыэнчиликге джарашдырыуну , Зеленчюк районну джамагъат газетине келтюргючлюк этиу эмда районда этиллик мероприятиялагъа министерство болушлукъ эталлыкъмыды дегенча соруула бар эдиле. Ол тюбешиуге Пятигорск епархияны атындан, Къарачай-Черкесияда Къыбла клиса округну приходларыны джуаблы динчиси , Зеленчюк станседе Петропавлов клисаны тамадасы протоирей Субтельный Евгений да къошулгъан эди.

Быйыл январь айны 27-де аскер махтауну Кюню болуб белгиленеди- Ол (1944 джыл) Ленинградны фашистледен толу азатланнган Кюнюдю. Ол кюн епархияны клисаларында, блокададан сау къалгъанлагъа саулукъ тиледиле эмда анда елгенлеге дуа этдиле. Нарсанада Никольский клисаны клириги иерей Поддубный Михаил бла Свято-Никольский гимназияны сохталары,ол кюн «Дружба» атлы культура-джарыкълыкъ аралыкъда баргъан «Блокадной памяти страницы»деген аскер-патриотлукъ концертге къошулгъандыла. Православ динчи барына да, есюб келген телюлеге шохлукну-мамырлыкъны келтирген адамланы джигитликлерин унутмагъыз деб чакъырыу этди. «Инджилде Раббий былай айтады: «Кеслерини шохларын ючюн джанларын бергенден уллу сюймеклик джокъъду» (Ин. 15:13). Аланы юлгюлери емюрлюкге сакъланныкъды. Блокаданы кезюуюнде елюб кетгенлеге Аллах джандет берсин, бюгюн саулагъа да сюек саулукъ буюрсун»,-деб айтды православ динчи. Православ гимназияны сохтасы Кудрявцев Артем, блокаданы юсюнден назму окъуду. Гимназиячыла, бюгюн Нарсанада джашагъан блокаданы ветеранларына гокга хансла бердиле. 

****

Ленинград шахар фашистлени къуршоууна сенябрь айны 8-де тюшгеди, аны азабы 1944-чю джыл  январь айны 27-не дери баргъанды. Ол кезюуге шахаргъа 150 минг тоб атылыб, 15 минг бомба да джибергендиле. 1941-1942- чи джыллада суукъ джыл етмекни берилген елчеми 125 грамм болгъанды. Блокадада болгъанла бла Ленинград ючюн уруш этген Ассоциацияны тарихчилери белгилегенден, ачлыкъдан, суукъдан, бомбала тюбюнде 800 минг адам елгенди. Шахарны къоруулагъанлай эмда аны азатлай елгенлени саны 2 миллион аскерчиди. Джигитликни юлгюсюн таныта 900 кюн бла кечени къоруулагъандыла шахарны, ол тадам улуну тарихинде эм уллу джигиликни юлгюсюнлей къаллыкъды.

Быйыл январь айны 24-де Къарачай-Черкесияда Къыбла клиса округну приходларыны джуаблы динчис протоирей Субтельный Евгений бла Зеленчюк муниципал районну администрациясыны башчысы Самоходкин Сергейни иш тюбешиулери болуб етдю. Анга дагъыда Къарачай- Черкесияда Роспотребнадзорну Зеленчюк районда управленияны тамадасы Подсвиров Владимир да къошулгъан эди. Тюбешиуню кезюуюнде, Къарачай-Черкесияда адетге кирген, быйыл июль айда бардырыллыкъ «Маруха 2017» деген форумгъа хазырланыуну къурау сорууларын сюздюле. Эсге салсакъ былтыр бу форум биринчи кере Луганскеден сабийлени чакъырыб халакъла арасы форум болгъанды.

Быйыл январь айны 24-де къазакълагъа джарсытхан геноцид башланнганлы 98 джыл толгъан кюн, Котляров станседе Покров клисаны тамадасы иерей Барышев Алексий, георгий кавалерлени мемориалында къазакълагъа джаназы дуа окъуду. Ары стансени атаманы Скляров Дмитрий, стансе администрацияны къуллукъчулары, «Движение юных патриотов» деген клубну тамадасы Строев Алексейны башчылыгъы бла келечилери келген эдиле. Дуадан сора джаш адамла мемориалгъа гокга хансла салдыла. Ол кюн огъунакъ Зеленчюк станседе , сюргюн джыллада джарсыгъан къазакълагъасалыннган эсгертменикъатында бушуу митинг болуб етген эди. Аны аллы бла Къарачай-Черкесияда Къыбла клиса округну приходларыны джуаблы динчиси протоирей Субтельный Евгений, азаб чеге елюб кетген къазакълагъа джаназы дуа окъуду. Митингге, Зеленчюк станседе школланы сохталары да келген эдиле,ма алагъа атай этиле сезлени селешгенле, нек дегендиле аладыла кеб миллетли Ата джуртубузну тарихин да ата-бабаладан келген адетлени да сакъларыкъла.

Быйыл январ айны 25-де Татьяна шыйыхны эсгериу кюнде, Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт архиерейле бла бирге, Москва бла бютеу Эресейни Патриархы Кириллни разылыгъы бла Москвада Къутхарыучу Масих Иссаны клисасында, Халкълаарасы Рождество окъууланы Оргкомитетини председатели, дин билим бериу бла катехизацияны Синод белюмюню тамадасы, Ростов бла Новочеркасскийни митрополити Меркурий башчылыкъ этген Дин къуллукъгъа къошулду. Бу дин къуллукъ «1917-2017: уроки столетия», деген ат бла XXV Халкълаарасы Рождество окъууланы башланнганыны белгиси болду. Архипастырлагъа дин къуллукъ болушлукъну, Рождество окъуулагъа келген Орус Православ клисаны динчилери этдиле. Бу дин къуллукъгъа Эресейни Президентини Ара федерал округда толу эркинликли келечиси Беглов Александр, Эресейни Федерал джыйылыууну Кърал думаны Фракциялааралы къауумну координатору, граждан обществоланы айныууну сорууларыны эмда динлеарасы къуралышланы хакъындан Кърал Думаны Комитетини председатели Гаврилов Сергей, Кърал Думаны билим бериу бла илмуну Комитетини председатели Никонов Вячеслав, эресейчи парламентни, баш эмда тебен палаталарыны эмда толтуруучу властланы келечилери келген эдиле. Тилек этгенлени арасында, баш окъуу берген заведенияларыны ректорлары, устазлары бла студентлери, Рождество окъуулагъа келгенле эмда православ джаш телю да бар эди. Ектения дуадан сора митрополит Меркурий Украинада къазауат тохтасын деб тилек этди.Заамвон дуада да Халкълаарасы Рождество окъууланы башланнганына православ зикир да этилди.

98 джыл мындан алгъа 1919-чц джыл январны 24-де къазакълагъа геноцидни аллын башлатхан ЦКВКП(б) Оргбюрону постановлениясы чыгъады. Усталаны айтханларына кере, респрессиялагъатюшген къазакъланы саны 800 мингден 3 миллионга дери джетеди. Ал кюнюнде элле бла шахарлада баргъан бушуу митинглеге епархияны динчилери да къошулгъан эдиле.Геноцидден джарсыгъанланы эсгериу Кюнде къазакълагъа, Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт селешди. Аны сезюнде былай айтылады: Къазакъ бла къазакъ тиширыула! Эгечле, къарнашла! Къазакълагъа сюргюн салгъан азаблыкъны эсгериу кюнде Дунияны джаратхан Раббийни Престолуну аллында , Клисагъа кертиликлери ючюн азаб чегиб елюб кетген ахлуларыбызгъа ол дуниялары джарыкъ болсун деб тилек тилейме. Емюрге чакълы бир кетсе да джюрекледе ачыу кетмейди, аладан акъгъан къан джугъу кесибизни джердешлерибизни къолларында болгъаны ючюн. Ата джашына, къарнаш-къарнашха къаршчы тургъан кезюуде джер башы тюбюне болгъанча эди. Клисагъа хакъ джюреклери бла ийнаннганланы миллионлары къуру къазакъ тукъумдан болгъанлары ючюн тюшгендиле властны таш тирменине. Гюнахсыз елюб кетгенлеге сый берир ючюн биз бирлеширге керекбиз. Динлери ючюн азаб чегиб елюб кетгенлени тегюлген къанлары аны ючюндю, эндми мындан ары бизни къралда граждан къазауат башха аллай къуджур ишле болмазча. Джатхан джерлери джумушакъ болсун репрессииядан джарсыгъан къазакъланы! Бизни барыбызгъа да Аллах кюч къарый берсин! 

Ашхы тилекле эте, Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт.

Быйыл январны 23-ден 24-не дери Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилак, Орус Православ Клисаны Межсоборный Присутствия деген пленумуну ишине къошулгъанды. Январны 23-де Москвада Къутхарыучу Масих Иссаны клисасыны джыйылыула барыучу Залында , Москва бла бютеу Эресейни Сыйлы Патриархы Кириллни башчылыгъы бла биринчи пленумну кенгеши ачылды. Пленумну аллын православ зикир бла башладыла, аны Москва бла бютеу Эресейни Патриархыны секретары протоирей Диваков Владимир айтды. Кенгешни президиумунда, Крутицкий бла Коломнаны митрополити Ювеналий, Кишинев бла бютеу Молдовани митрополити Владимир, Масква Патриархияны ишлерин бардыргъан Санкт-Петербург бла Ладоганы митрополити Варсонофий, Патриархлы экзарх бютей Белорусия бла Минскени эмда Заславскийни митрополити Павел, Москва Патриархияны тыш байламлылыкъ джюрютген Белюмюню председатели, Волокаламскени митрополити Иларион бар эдиле.Сыйлы Патриарх Кирилл Межсоборный Присутвиягъа къошулгъанланлагъа ал сезню айтыб, пленумну иш повесткасын белгиледи. 

1. Сыйлы Патриархны докладын сюзюу. Межсоборный присутствияны комиссиясыны структураларын башха этиуню магъанасы болгъаны бла къалгъанындан.Межсоборный Присутвияны иш органларында къаралыргъа боллукъ темаланысюзюу. 

2. «Положения о монастырях и монашествующих», деген проектни сюзюу. Аны докладчысы, монастырла бла монах джашауну къурауну юсю бла Комиссияны председатели Нижний Новгород бла Арзамасны митрополити Георгий. 

3. «О канонических аспектах церковного брака», деген документни проектин сюзюу. Докладчысы,Клиса правону Колмиссиясыны председатели, Москвада православ дин академияны проректору протоирей Задорнов Александр. 

Теджелген темаланы сюзюуню аллы бла Сыйлы Патриарх бла пленумну келечилери Межсоборный Присутствияны ишинде теджелген къауум темаланы сюздюле. Быйыл январны 24- де Москвада Къутхарыучу Масих Иссаны клисасыны джыйылыула барыучу Залында , Москва бла бютеу Эресейни Сыйлы Патриархы Кириллни башчылыгъы бла , Орус Православ Клисаны Межсоборный Присутствия пленумуну ишини экинчи кюню башланды. Кенгешни иш повесткасында- «О канонических аспектах церковного брака»,деген документни проектин сюздюле.Ол проектни Клиса правону Колмиссиясыны председатели, Москвада православ дин академияны проректору протоирей Задорнов Александр теджерикди. Кенгешни аллын ача Сыйлы Патриарх, Межсоборный присутствияны структурасынишин иги баджарырча тюрлендирирге кереклисини оноуун этерге керекди деб чертди. «Былайда бек магъаналыды, Межсоборный присутствия кесини ишин Соборла арасында заманда толу баджарыргъа кереклиси. Нек десенг Межсоборный присутствиясыз Архиерейли Соборну иши толу тыналлыкъ тюлдю. Межсоборный присутствияны магъаналыгъын эсге ала, къауум структура тюрлениулени юсю бла аны ишин, сюзерге керекли проблемалагъа уллу эс белдюрюрча сагоъыш этерге керекди»- деген эди Орус Православ Клисаны Тамадасы. Межсоборный присутсвия деген ол- Джергили Архиерейли Соборланы араларында ишин бардыргъан, Москва Патриархатны кенгеш органыды, аны ишине Орус Православ Клисаны ичинде эмда аны тышында магъаналы джумушланы баджарыу киреди. Аны борчуна, дин сезню, клиса управленияны, клиса правону, дин къуллукъну, пастырлыкъны, миссиялыкъны, дин билим бериуню , диаконлукъну, Клиса бла джамагъатны , Клиса бла къралны эмда башха динле бла байламлылыгъыны соруулары киредиле. Межсоборный присутствияны иш повесткасын, Джкергили эмда Архиерейли Собор, Сыйлы Синод бла Москва бла бютеу Эресейни Патриархы белгилейдиле.