Къарачай-малкъар

Къарачай-малкъар (3153)

Быйыл февраль айны 17-де Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт, Ставрополь крайны губернаторуну ышыгъында къуралгъан миллетлеарасы келишиуню советини кенгешине къошулду. Ол Пятигрск къарал университетни мекямында болуб етгенди. Ол кенгешге, Ставрополь крайны Правительствосуну председателини биринчи орунбасары Ковалев Иван башчылыкъ этди. Советни ишине дагъыда, Ставрополь крайны Правительствосуну председателини орунбасары Скворцов Юрий, Ставрополь крайны муслислиманларыны Дин идарасыны муфтийи Рахимов Мухаммад, Терк къазакъ аскерни Ставрополь округуну атаманы Журавский Александр эмда ведомствола бла министерстволаны тамадалары, крайда Шимал Кавказ республикаланы толу эркинликли келечилери, миллет культура автономияла бла джамагъат организацияланы келечилери да къошулгъан эдиле. Иш повесткада баш сорууну- Ставрополь крайда 2016-чы джыл миллетле эмда динлеарасы келишиу эмда 2017-чи джылда кърал миллет политиканы хайырландырыу джаны бла власть органланы борчлары дегеннге джораладыла.Миллетлаарасы келишиу бла къазакъланы ишинден Ставрополь крайны комитетини председатели Писаренко Александр, миллетле бла дин келишиуню юсюнден хаманда мониторинг этилиб тургъан , джамагъатны оюмун эсеблеб айтды. Ол чертгенден, крайны джамагъаты миллетле арасында келшиуге ашхы багъа бергенлери 86 процентдент аслам болгъанды. Етген джыл Новоселицкийде терракт этерге излегенлери толмагъан сагъатда , ол джаны бла миллетни кез къарамы аман джанына тюрленмегенди. Аллай келишиу да динле арасында да керюнедиле, аны кергюзюмю да 80 процентден аслам болгъанды. Аны бла ол затланы бек хайырлыгъа санайдыла.

Адамны юйдегили болуб джашауундан кеб магъаналы зат билдиле Нарсана шахарны школларыны абадан классларыны сохталары «Дом для мамы» деген аралыкъда суаблыкъгъа ишлеген Мосцепан Владимирден. Ушакъда баш теманы аналыкъгъа атадыла. Аборт этген терс ишден джанларгъа, ол джаннга да санга да къаллай заран келтиргенинден хапар айтды епархия аралыкъны волонтеру. Быйылны аллындан башлаб юйдегиде багъалы шартлагъа, абортланы, тютюнт ичиуню . ичгичиликни заранлыгъына джораланнган «Сохрани жизнь» деген ат бла кермюч курорт шахарны 8, 9, 10, 17 бла 19 школларында болуб етгенди.

Пятигорскеде джамагъатны социал джумушун баджарыу комплекс аралыкъ етген 2016-чы джылны эсеблерин белгиледиле. Джыйылыугъа иерей Гриценко Виталий бла Климова Галина эмда Пятигорск клиса округда социал къуллукъгъа джуаблыла да къошулгъан эдиле. Эсеблени чыгъарыуну кезюуюнде аралыкъны усталары, Пятигорскеде Покров клиса бла байламлылыкъ тутуугъа уллу багъа бериб, аны тамадасы Яковенко Илия бабасха ол байламлылыкъ тутухан 2016 джылны эсебинден разылыкъ письмо джибергендиле.

Быйыль февраль айны 14 бла 15-де Сретения Господня байрам дин къуллукъланы Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт, Пятигорскени Спасс клисасында бардырды. Архиерейге дин къуллукъ болушлукъну клисаны клириклери этдиле. Анда дин джырланы регент Куба Анна башчылыкъ этген архиерейли хор джырлады. Байрамгъа аталгъан кечеги дин къуллукъда Архипастырьлитияда гырдыжнлагъа разылыкъ этиб Сыйлы Китабны окъугъандан сора православ дин ахлулагъа елей джауну джагъыб аны ызы бла кечеги дин къуллукъдан сора джыйылгъанлагъа сезюн айтды. Дин къуллукъда архиепископ Феофилакт, Инджилден юзюкню окъугъандан сора джыйылгъан джамагъатха ауаз берди,андан сора да Украина бла Джуукъ Востокда къазауатла тохтасынла деб тилек этди. Дин къуллукъну кезюуюнде православ джаш телюню Кюнюне ийген, Москва бла бютеу Эресейни Сыйлы Патриархы Кириллни алгъышын да окъудула. Владыка бу байрамгъа махтау этди. Адетдеча Владыка келген джамагъатны байрам бла алгъышлаб литургиядан сора Сыйлы Къачны тутду.

Черкесскеде Баталпаша шахар къазакъ джамагъатында кебчюлюк къоруулай бла аскер- патриотлукъ ишге джораланыб кезюулю мероприятие болуб етдю. Къарачай-Черкесияда Шимал округну къазакъларына динчилик этген протоирей Соколов Геннадий бардыргъан дуадан сора, Баталпаша шахар къазакъ джамагъатны атаманы Брянцев Владимир кесини болушчулары Дейдименко Игорь бла Чапура Виталий бла бирге Кавказда къазакъчылыкъны къуралыуундан эмда тарихде болгъан затладан хапар айтдыла. Джыйылгъанлагъа , къазакъ Хопер полкну 320 джыллыгъына аталгъан кино кергюздюле. Владимир Александрович айтхандан, Эресей къралны тарих белгилеринде хопер къазакъладан биринчи кере 17 емюрде белгили болгъанды. Аланы артыкъ етгюрлюклери, Ата джуртларына сюймекликлери болгъанды. Ала Ставрополь шахарны, талай станселени эллени бюгюн Къарачай-Черкесияны къурагъандыла. Аны тышында да тюбешиуде къазакъла, аллында заманлагъа этиллик ишле бла масленница байрамны бардырыуну да сюздюле.

Озгъан кюнледе Минеральные Воды шахарны 6-чы номерли школунда , Минераловод админстрацияны билим бериу Управлениясы бла Минераловод благочинияны байламлылыкъ тутханларыны тамалында, адетдеча , « 1917-2017 гг. – уроки века». Деген темагъа атаб Сртетение джаш телюокъуула болуб етдю. Аны аллын Минераловод клиса округну дин билим бериу катехизация джанындан дуаблы динчини болушчусу , Минеральные Воды шахарда Благовещенск клисаны тамадасы протоирей Бабенко Димитрий бла Минераловод округну джуаблы динчисини болушчусу Панасенко Алексей ачдыла. Ала Сретение байрамны тарихинде, православ джаш телю Бютеудуния кюнюнден хапар айтдыла эмда День святого Валентина деген кюнню клиса бла къаллай байламлылыгъа болгъанындан да айтдыла. Кеб болмай Москвада етген Рождество окъууладан анда болуб келген 103-чю номерли гимназияны устазы Т.Г.Афонина да хапар айтды. Соловкаланы, Орус Голгофача, 111-чи номерли МБОУ тарихден устазы В.М Лашко айтды. Ол кеси да ол сыйлы джерде талай кере болуб келгенди. Бу окъуулагъа хаман да Минераловод къазакъ дзжамагъатны атаманы Губенко О.В.да къошулгъанлай турады. Ол, джюз джыл мындан алда этилген ишлени эсге салыб, абадан кллассланы сохталарын, ата джуртларыны , миллетлерини тарихин таймаздан билиб турургъа керексиз деб чакъырыу этди. Джыйылыуда дагъыда школланы сохталары кеслерини музыка номерлерин кергюздюле. Бу окъуулагъа келгенлени барына да орта билим берген 6-чы номерли школну директору Горланова И.В иги къонакъбайлыкъ этди.

Быйыл февральны 14-де Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт, Пятигорскени епархия юйюнде Иверский клисасында Дин къуллукъ бардырды. Архиерейге дин къуллукъ болушлукъну диакон Ендовицкий Сергий этди. Ектения дуадан сора архиепископ Феофилакт Украина бла Джуукъ Востокда къазауатла тохтасынла деб тилек этди. Литургияны аягъында Владыка джыйылгъанлагъа ауаз берди. Дин къуллукъ бошалгъандан сора адетдеча олтуруб чай ичдиле эмда архиепископ Феофилакт клисагъа джюрюучю джамагъат бла ушакъ этди. Ол кюн огъунакъ, Пятигорскени Спасс ара клисасында Джаш телю аралыкъда , православ джаш телюню Бютеудуния кюнюне джораланнган «Палитра добрых чувств» деген кермючню ачды. Пятигорск епархия бла «Юг-арт» деген суратчыланы край Союзуну объединениясы къурагъан вернисажда бютеу Ставропольядан 20 джаш суратчыланы 70 ишлери бар эди. Къуанч церемонияны ачылыууна, Ставрополь крайны культура министири Лихачева Татьяна, Эресейни Президентини ШКФО-да Полпредни Аппаратыны келечиси Шершнева Татьяна, Эресейни суратчыларыны крайда Союзуну председатели Паршин Сергей, регионда кебчюлюк информацияланы келечилери, бютеу да джюзден аслам адам келген эди. Теджелген ишле тюрлю-тюрлю жанрлада этилгендиле, алай а ала джашауну шартларыны баш темалары , сюймекликге, юйдегиге, Ата Джуртха, шохлукъгъа аталгъандыла. Аланы къауумуну тамалында инджилден сюжетле да бардыла. «Былайда бир зат къуандырады бу зат бюгюнгю джаш телюге сансыз тюлдюле, ийманны адеблиликни соруулары бизни джашауубузну баш сорууларыдыла», -деб чертди архиепископ Феофилакт.

XXV Халкълаарасы Рождество окъууланы эсеблери бла быйыл февральны 13-де Нальчикде «Взаимодействие Русской Православной Церкви с Министерством чрезвычайных ситуаций России»,-деген ат бла конференция болуб етдю. Конференцияны ишине Нальчик клиса окргуну приходларыны джуаблы динчиси протоирей Бобылев Валентин, Аскер Кючле бла джорукъ сакълагъан органла бла эмда Пятигорск бла Черкесск епархияны пенитенциар учрежденияла бла байламлылыкъ тутхан Белюмню тамадасы протоирей Сорокин Константин эмда МЧС-ни къуллукъчулары къошулгъан эдиле. Конференцияны келечилери, МЧС бла Эресей Клисаны арасында байламлылыкъны социал механизимин ишлегенини аналазин этдиле эмда бюгюнгю Эресейде миллет, дин, политика баш моделлени хайырландырыуну бегимлеб теджедиле. Быйыл февральны 14-де Черкесскени Николай Чудотворецни сыйына аталгъан клисада Эрейсейни къарачай-Черкесияда МВД бла МЧС-ни белюмлерини къуллукъчуларыны ,быйыл январь айны аягъында Москвада Рождество окъууланы эсебини юсю бла православ динчиле бла тюбешиулери болуб етдю. Никольский клисаны динчилери джорукъ сакълагъан органланы уполномоченныйлерин, православ клисаны ишленнгенинден, христиан динни баш шартларындан хапарлы этиб эмда клисада уллу сыйлары болгъан иконаланы кергюздюле. Андан сора христиан дин школну залынды къысха брифинг болду, анда МВД-ны эмда МЧС-ни къуллукъчуларыны аллында, шахарда православ клисаланы динчилери бла байламлылыкъ джюрютуню кесгин борчлары залынды. Джыйылгъанлагъа 21-чи емюрде эресейчи джамагъатны арасында динни къаллай магъанасы болгъаныны юсюнден документли кино кергюздюле. Тюбешиуню, хант юйде олтуруб чай иче ушакъ эте тамамладыла.

Быйыл февраль айны 15-де Нальчик клиса округну приходларыны джуаблы динчиси протоирей Бобылев Валентин, Афганистанда эмда Ата Джуртларыны тышында къаугъала елген аскерчилеге джаназы дуа окъуду. «Афганистанда елген интернационалист-аскерчилеге» деген эсгертмени къатында (нальчикде. Ореховая рощада), Къабарты-Малкъарны "Союз ветеранов Афганистана, локальных войн и военных конфликтов" деген джамагъат организациясы шахарны администрациясыны болушлугъу бла Афганистандан Совет аскерчилени чыкъгъанларына 28 джыл толгъанына джоралаб митинг бардырды. Митингге Къабарты-Малкъардан Афган къазауатда болгъанла, «Ветеран» регионал организацияны членлери Бютеуэресей Афганистанда сакъатлыкъ табхан бла аскерде травма табханланы «Инвалиды войны» деген организациясы эмда Чечен республика бла Астрахан областдан Къабарты-Малкъардан тенглери бла бирге интернационалист аскерчилени эсгертмесине гокга хансла келген эдиле. Къабарты-Малкъарда бусагъатда Афганистанда къазауат этгенледен 1347 адам джашайды, анда къазауатда 54 адам елгенди. 300 –ге джууукъ кечирек ауушханды, 300-ге джуукъ –инвалид болгъандыла. Аланы лджюзден асламысы баш къарал саугъалагъа да ие болгъандыла. Ол кюн огъунакъ 28 джыллыкъгъа аталгъан митинг Нарсанада «Воинская слава» деген мемориал комплексде бардыорылгъанды. Курорт- шахарны администрациясы чакъыргъан бла бу мероприятиягъа Никольский клисаны клириги иерей Поддубный Михаил да къошулгъан эди. Ары дагъыда шахарны Башчысыны биринчи орунбасары Никитенко Сергей, шахар Думаны депутаты Каймин Григорий, Ветеранланы Шахар Советини председатели Заскевич Григорий ,«Совет ветеранов боевых действий» деген шахар джамагъат организацияны председателини орунбасары Эрикгенланы Хазрет, Афган къазауатда болгъанла эмда джамагъат организацияланы келечилери къошулгъан эдиле. Нарсана шахарны Башчысы Курбатов Александрны атындан сезню аны орунбасары Никитенко Сергей окъуду. КСвято-Никольский клисаны шатат динчичи иерей Поддубный Михаил, Ата Джуртну излемин  толтууруу эмда аны джакълау баш борчланы бириди деб эсге салды. Митингни аягъында мемориал комплексге гокга хансла салдыла. Зеленчюк станседе да Афганистанны ветеранларыны мемориалында да митинг бардырылды. Анга Афганистанда къазауат этген ветеранла, Зеленчюк муниципал райн бла Зеленчюк муниципалитетни эмда ветеран организацияланы келечилери бла школланы абадан классларыны сохталары бла динчиле да къошулгъан эдиле. Джыйылгъанланы аллында Къарачай-Черкесияда Къыбла клиса округну приходларыны джуаблы динчиси протоирей Субтельный Евгений селешди.

Талай кюнню, Воронежден кесини юй бийчеси Анна Митт бла келген поэт композитор Гребенников Сергей Черкесск шахарны къонагъы болгъанды. Быйыл февраль айны 15-де Черкесск шахарны 11-чи номерли билим Аралыгъында Православ джаш телюню кюнюне джораланыб концерт болуб етдю. Устазла бла сохталагъа Гребенников Сергей бла Анна Митт джырладыла. Бу мероприятияны аллын Къарачай-Черкесияда Шимал клиса округну джуаблы динчиси протоирей Нартов Александр ачды. Ол, Православ джаш телюню кюнюн белгилеу бла байламлы Сыйлы Патриарх Кириллни алгъышлауун окъуду. Бери джыйылгъанлагъа хошкелди бла алгъыш сезню шахарны башчысы Беланов Евгений айтды. Концертге, миллетлени ишинден эмда кебчюлюк коммуникацияла басма министервону келечиси эмда 11-чи номерли билим берген Аралыкъны директору Ляшова Елена бла Черкесскеде 6-чы номерли школну Клименко Галина кесини сохталары бла келген эдиле. Концертде Октябрьский поселокда христиан дин школну сохталары Бескровная Дарья бла Бецукели Анна да джырладыла. Быллай джарыкълыкъ эмда башха мероприялагъа хаман тири къошулуб тургъанлары ючюн къызчыкъла джуаблыкъ къуллукъчудан Разылыкъ письмолагъа тыйыншлы болдула. Аны тышында да мадар табылгъаны бла протоирей Нартов Александр, Н.А.Лабастовну «ЩЗаписки сельскогот учителя» деген китаб комплектлени 11-чи бла 6-чы школлагъа саугъа этди. Къарагъанла бары да концертни бек джартдыла. Февраль айны 14-де Черкесскени шахмат клубунда , 12 шахмат къангада уллулагъа сабийлеге да оюнну сеансы болуб етдю. Гребенников Сергей аны тышында да ФИДЕ шахмат спортну устасыды. Мероприятие тюз джылы ушакъ этилиб эмда концерт бла тамамланды. Февральны 13-де Черкесскени Покров клисасында «Учитель стань творцом» деген ат бла мастер- класс болуб етдю. Анда юретиуню Воронежден миссионер Гребенников Сергей бардырды. Бу мероприятиягъа шахарда школланы директорлары бла устазлары да къошулгъан эдиле. Лекцияны бардыргъан, школ билим бериуде устазны къаллай магъанасы болгъанындан кесини кез къарамын айтды. «Хар би радам да чыгъарыучу болургъа керекди артыкъ да бек устаз. Устаз къуру билим бериб къоймай, ол сабийни ич дуниясын джарашдырады, сохтаны мийик затлагъа учундуртады»,-деб чертди С. Гребенников. Мастер-классны аягъында кеслери согъуб концерт бардырдыла. Декабрны 12-де Черкесскени культура Къаласында «Отчизна возрождается в тебе», деген ат бла суаблыкъ концерт болуб етдю. Джыйылгъанланы аллында Воронежден келген къонакъла Гребенников Сергей бла Анна Митт джырладыла. Андан тюшген ачханы джангы къуралгъан Дружба элде, Елисавета шыйых бийчени эмда инокиня Варвараны сыйына аталгъан приходха болушлукъгъа берликдиле. Сахнадан, патриотлукъ , дин джырла эмда романсла джырландыла. Берик келген 400-ге джуукъ адам къуру суаблыкъ ишге юлюш къошхан бла къалмай ариу концертге да къарадыла. Кеб болмай Дружба элни православ джамагъаты дин къуллукъла бардыры турурча вагончук сатыб алгъанды.Энди концертден джыйылгъан ачханы аны джарашдырыргъа джоярыкъдыла.