Къарачай-малкъар

Къарачай-малкъар (3308)

       Къабарты-Малкъар республиканы Нальчик шахарны культура фондунда «Христианские святыни Кабардино-Балкарии» деген хапар берген китабны презентациясы болуб етдю.

Бу проектни юсю бла былтыр сау джылны  бир иннетли болуб талай адам ишлегенди.

Аланы къыйынлары Республиканы джамагъаты бла келген къонакълагъа ариу джасалгъан толу хапар берген «Христианские святыны Кабардино-Балкарии» минг экземпляры тиражы бла чыкъгъан китабны ,  эмда ол ат бла  интернетде сайт ачханларын (httP://xskb.ru) дегенни теджерге мадар берди.

         Пятигорск епархияны Нальчик округну приходларыны сыйлы дин башчысы Бобылев Валентин чертгенден,бу проектни толтурулгъаны, «Православная инициатива» деген халкъла арасы грант конкурсха къошулгъан бла байламлыды.

        Бу проектни баш магъанасы, христиан дин сыйлагъан джерлени толу хапарларын,  христиан дин бла байламлы багъалы ариу джерлени, Христиан динде тарих ызлары белгили адамланы эмда ол заманда  христиан динни Къабарты-Малкъарны халкъларыны арасында джайыу  эмда сакълау  ишлени толу ачыкълауду.

      Келген адамланы  этилген иш бла шагърей эте проектни тамадасы Голядин Николай былай хапар айтды, бу илму-тинтиу ишни бардыргъан сагъатда баш магъана бу китабда джазылгъан хапарны кертилигин ачыкъларгъа берилген эди. Къабарты-Малкъарны ,Ставрополь крайны, Терк башы Тегейни кърал архивлеринде, Къабарты-Малкъарны миллет музейинде, Къабарты-Малкъар республиканы Правительствосуну гуманитар тинтиулени институтунда эмда Эресейни илму академиясыны Къабарты-Малкъарда илму аралыгъында табылгъан материаллагъа кере, бу республикада 17-20 емюрледе  православ приходла бла эмда клисаланы къуралыу баргъанды.

        Ол архив материалланы хайырландырыу бла илму ишлени тинтиу,Шимал Кавказда христиан динни джайыуну, бу проектни хазырлагъанлагъа болгъан ишлени бир тизимге джыяргъа мадар бергенди. Ол материаллагъа кере, бюгюнгю Къабарты-Малкъарны джеринде джашагъан халкъланы епархия байындырыу 1602-чи джылдан 63 энчи болумну кергюзген затла бюгюнге дери джетгендиле. Аны бла биргелей  совет властны заманында оюлгъан клисаланы ачыкъларгъа онг бергенди.

          Ол иш бардырылгъан кезюуде Къабарты бла Малкъарны джеринде болгъан 17 приходдан бюгюн 1917-чи джыллада ишленнген мекямлада тертюсю  къуллукъ бардырадыла.

          Архив эмда илму билдириуле болмагъаны амалтын, ол проектни къуллукъчулары  клисала болгъан джерлеге барыб айланнгандыла. Ол заманда  22 ишлеген клиса, 150 дин къуллукъчу бла клисагъа джюрюген джамагъатны алчыларыны тукъумлары белгили болгъанды. Ол объетлени спутник бла керюрча мадар да этилгенди. Аланы юслеринден хапар джыйылгъан сагъатда аланы суратха да тюшюрюб баргъандыла.  Алтыджюзден артыкъ сурат  алыннганды,аладан асламысы христиан динни сыйлы джерлерин хапарлагъан китабха  эмда сайтха салыннганды.

Голяндин Н. чертгенден, бу проектни юсю бла иш энтда бардырыллыкъды эмда бу ишге  талпыулары болгъанланы «Православные святыни Кабардино-Балкарии» деген сайтны илму статьяла бла , керген ,билгенлени хапарлары бла, сурат эмда видеоматерилла бла  энчи тинтиуле бла толтурургъа чакъырды.

     Краевед,басмачы эмда литератор Котляров Виктор ,Къабарты-Малкъарны  джеринде аз белгили эртдеги дин эсгертмелени тоналыб баргъанларына къайгъыра, аланы сакъларгъа терк мадарла къураргъа  кереклисин чертди.

       Юртименко Владимир да  17-чи 20-чы емюрледе Кавказ тизгинде  Нальчик тийреде, Екатиронар, Прхладный,Солдатский,Баксан, Пришиб эмда башха къазакъла  къурагъан станселеде  ,   клисала ишленнгенини ,архивледе табылгъан тарих билдириуле бла  шагърей этди.

        «Православные святыни Кабардино-Балкарии» сайтны  лагъымлары бла аны тюрсюнюнюнден эмда аны интерактив халда кергюзюуден полицияны полковниги Дышеков Анзор хапар айтхан эди.

       Бу презентациягъа къошулгъанла, Къабарты-Малкъарны Парламенти бла Правительствону , архив къуллукъланы,илму-тинтиу учрежденияланы, миллет кърал музейни келечилери проектни материаллары деменгили хазырланнганларын чертген эдиле.

     Къабарты-Малкъар республиканы Парламентини джаш телюню ишини комитетини.джамагъат къуралышланы эмда кебчюлюк информацияланы Председатели Хашхожева Татьяна ,Шимал Кавказда  туризм айыгъаны себебли, бу китаб бла кеб келген къонакъ хайырланныгъын айта, тиражын асламыракъ  этерге кереклисин айтды.

    Къабарты-Малкъар республиканы Парламентини илму бла билим бериу комитетни председатели Дадов Муаед, бу китаб республиканы орта билим берген заведенияларында къошакъ литература болуб хайырланыдырылыргъа боллугъун  айтхан эди.

 

          Къабарты-Малкъарны  джаш телю бла джамагъат бирлешликлени Кърал комитетини председателини орунбасары Гергоков Джамбулат да, республика , Благочиния бла эртдеден байламлылыкъ тутууну черте ,  быллай проектле бизни Ата Джуртубузну бюгюннгю джашауу бла тарих ызын  эмда Къабарты-Малкъарны джеринде джашагъан къарнаш халкъланы арасында шохлукъну джюрютюуню   дуниягъа  белгили этерге мадар береди деб билдирген эди. 

Пятигорск шахарны «Живая нить» деген социал-реабилитацион аралыгъында  Сабийлени дажкълагъан кюнню юбилейи бла аралыкъгъа беш джыл толгъан байрамларын белгиледиле.
«Живая нить» деген сабийлени социал-реабилитацион аралыгъы 2009-чу джыл «Социальная поддержка населения» деген муниципал предприятияны къурамында ачылгъан эди. Мында сабийлени  реабилитацияларын бардырырча не таблыкъла да къуралгъандыла. Алагъа сынамлы врачла хакъсыз болушлукъ этедиле. Бу аралыкъгъа бютеулей  да 150 къызчыкъ бла джашчыкъ джюрюйдюле.
 
 
Бу аралыкъда тургъанла устазлары бла аталары-аналары бла бирге байрамланы бардырадыла. Ала театрал студияда кюрешедиле, ат белинде айланыб саулукъгъа  себеб болурча терапияны да этедиле. Оригами , сурат салыу,къошундан затла этиу,арт кезюуде уа къумда сурат салыугъа юренедиле.
           Бу аралыкъны болушлугъу бла Пятигорск шахарны къыйын болумда джашагъан бла кеб сабийли юйдегиле да хайырланадыла. «Живая нить» деген аралыкъда «Мать и дитя» деген клуб да ишлейди. Мында психолог бла ушакъла бардырыладыла, джангы болумгъа келиширге,иога бла дагъыда талай тюрлю зат бла болушадыла.
Шахарны тиширыуларыны Совети тегерек столла къурайды.анда атала-анала юристле бла социал къуллукъчулагъа те тюрлю сорууну да сорургъа боллукъдула.
          Аралыкъны усталары айтхандан,  дажашауну мутхуз кюнлерин джарыкъ этерге быллай ариу байрамла болушлукъ этедиле. 
      Аны бла хар ай сайын дегенча мында бир затны байрамлаб турадыла. Эресейни орузламасында келишген зат болмаса да кеслерича къурашдырыб анга байрам хал бериб къонакъланы прессаны къуллукъчуларын джуукъ адамларын чакъырадыла.
      Алай бла «Жива нить» аралыкъ  джыпчыкълагъа къайгъырыу кюнню, Къачхы джолоучулукъну, Ашхы ишлени Кюнюн, дагъыда аны кибик башха байрамла къурагъанды.
    Экили байрамны белгилерге бу аралыкъгъа эртдеги танышлары джыйылгъандыла. Шахар администрацияны, «Будущее Пятигорска» деген фондну, шахарны тиширыуларыны Советини,келечилери , депутатла, «Луч солнца» деген отрядны волонтерлары бла спонсор болушлукъ этген организацияланы башчылары келген эдиле.
        Ол байрам, оюн,тебсеу, назму окъуу, саугъала бериу, джарыкъ халда бардырылды.
Аралыкъда сабийлеге иги халны, шахарны 1-чи номерли джарыълыкъ юйюню «Карамельки» деген ансамблини артстлери саугъа этдиле. Аны тышында да аланы «Алиса» деген театрал студия алгъышлады.
     «Хар кюн сайын да бизни сабийлерибиз кеслерине джангы шохла къурайдыла, кеслеринде джангы фахмулагъа джол ачадыла. Аналаны талмай ишлегенлери сабийлеге сюймекликлери –бизге кюч да къарыу да береди,-деген эди  аралыкъны  тамадасы Луканкина Наталья.
«Живая нить» деген а сабийле бла уллуланы бир-бирине байлайды, не джаны бла да болушургъа къачан да хазырды.
     Экили байрамны кюнюнде «Живая нить» деген аралыкъны сабийлерине саулукъ-эсенлик,творчество  джетишимле, теджедиле.
 
Биринчи июнда  Пасхадан сора джетинчи ыйыгъында ,джерде биринчи джергили клиса джыйылыуну къурагъан шыйых аталагъа,Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт,
Кафедрал клисада  Масих Иссаны атына, Овчий деген гитче сабийлени христиан динде ча джуундуруб къач тартхан уллу чанны къатында Дин къуллукъ бардырды
Иоанндан келген (от Иоанна, XVII, 1-13) сыйлы инджилни белюннген тизгинлерин окъугъандан сора, ол христиан динни джамагъатына айланыб,окъулгъан Сыйлы джазыуланы магъаналырындан хапар айтды.  
Сабийни гитче заманында  терс затын тюзетмесек, джашагъан джашауунда ол хар кимге да кюлкюлюк боллукъду. Сабийлигинде анга ышара эселе,уллулугъунда уа кюлген этерикдиле.
Адам динин,ийманын къыйышдырса иблис анга кюлген этеди, ол аны кесине оюнчакъ этеди.
Аны бла бары да, иблис адамгъа айтхандан башланады: «Неге керекди сенге джорукъ? Кесинг сюйген затха ийнан».деб. Тюзюда бусагъатдагъы джамагъатны къаууму аллай джолну  бизге теджерге боллукъду:  «Неге керекдиле  сизге джорукъла, хокумла? Ма эл Клиса кеслерини джорукълары бла –неге керекди ол бары да? Джюрегинг нени тюзге санай эсе анга ийнаныргъа керекди деб». Алай бла джаратыладыла пасыкъла, динсизле. Аланы башчылары уа иблисди. Ол биледи адамны кесине бойсундурругъа аны кюлкюлюк этерге.Аны джангыз терс джашаргъа юретирге керекди. Тогъузунчу емюрде алай да болгъанды, христианланы сюргюню тохтагъанында. Ол сюргюнледе  кеб къан тегюлгенди. Сыйлы Аллах кесини джерде сохталарыны сезлери бла адам улугъа джарыкъ джашау джолну кергюзгенди. Масих Иссаны джолун сайлагъанла, анга толу ийнанмакълары болгъанла  азаблыкъны келтюралмай джан бергендиле.
  Аллай юлгюлени кеб келтирирге боллукъду.       
         Ол сюргюнле шошайгъандан сора, Клисаны ичинде да Инджилни терс ангылатханла да чыгъадыла. Аланы бири болады пресвитер Арий Александрийский. Ол алай юретгенди,Масих Исса керти Аллах тюлдю,аны Аллах джаратханды,ол адамдан туугъанды. Масих Исса Аллах тюлдю ол файхамбарланы бириди деген оюм бюгюннгю православ динни джамагъатыны къауумунда  да джюрюйдю.
        Аллай оюмну Христиан Клиса къатына къоймайды. Масих Иссаны  кертилигине  бегимге Сыйлы Инджилде джазылгъанны келтиредиле. Анда айтылгъаны,Масих Исса адам тюлдю, файхамбар тюлдю,ол керти Аллахды деб. Аллында айтханыбызча аны кертилигине бюгюн окъугъан Инджил шагъатлыкъ этеди».
 Дин къуллукъну бардырыб бошагъандан сора,адетдеча архиепископ Феофилакт епархияны джаш телюсюню аралыгъына келген адамла бла ушакъ бардырды.
 

 Быйыл июнну 2-де Байрамукъланы Халимтаны атын джюрютген республикан китабханада протоирей Афонин Василийни (1926-2004) басмадан джангы чыкъгъан ары аны проза бла поэзиясы кирген китабыны презентациясы болуб етдю.

          Къазауатны  ветераны Афонин Василий, Дин семинарияда окъугъан сагъатда (1954) анга сыйлы дин дараджа бериледи. 1976-чы джылдан башлаб аны джашауу Черкесскеде Пакров клиса бла байламлы болады. Штатда дин къуллукъчу, клисаны тамада дин къуллукъчусу, 1981-чи джыл Къарачай-Черкесияда клиса округ къуралгъанында республиканы православ клисаларыны благочинныйи болуб тургъанды.

       Ол кезюуге ,талай христиан дин къуллукъчуланы   хазырлагъанды. Республиканы христиан джамагъатына  дин аталыкъ этгенди.

          Клиса бла къралны орталары иги болмагъан сагъатда да ол Аллахны болушлугъу бла  округну динчилерине клисагъа джюрюген джамтха да джакъчылыкъ этиб тургъанды.

        Аны джыйым китабын, ол ауушханлы 10 етгени бла байламлы Пятигорскени епархиясы чыгъаргъанды. Ол китабха авторну : «В церковных перезвонах», «Великая радость» эмда «Религия и А.С Пушкин» деген юч белгили китабы бла талай назмусу  киргендиле.

Ол китабны биринчи Шимал Къарачай-Черкес клиса округну приходларыны благочинныйи протоирей Самохин Михаил теджеди. Ол эсге тюшюрюу ингирни аллын  аны юсюнден Къарачай-Черкес Кърал телерадиокомпания этген  фильм бла башладыла.

        Протоирей Афонин Василийни эсге тюшюре, Къарачай-Черкесияны муфтийи Бердиланы Исмаил хаджи, республиканы миллетлерини  эмда кебчюлюк  комуникацияла бла басманы хакъындан министири Кратов Евгений, джазыучуларыны Союзуну  республикан къуралышыны тамадасы Бекизова Лейла, Джамагъат Палатаны председатели Молдованова Вера, Черкесск шахарны башчысы Беланов Евгений, Къарачай-Черкес Кърал телерадиокомпанияны тамадасыны орунбасары Накохов Мухамед селешдиле.

          Селешгенледен  архиепископ Феофилакт магъаналы сезле айтды: « Биз протоирей Василийни  эсде тутабыз, анга дуа этебиз.

      Бизни анга  разылыгъыбызгъа ма бу чыгъарма шагъатлыкъ этеди. Бу китаб къуру бизни разылыгъыбызны белгилеб къоймайды,ол бизни аллыбыздагъыла имбашларында ауур джюкню элте къалай джашагъанларын толу ангыларгъа болушурукъду.

         Бу джыйылыу ахырына келе «Из неизданного» деген белюмге кирген Василий бабасны  назмуларын окъудула . Ала кеслерича  разылыкъ  бериб селешген джамагъатны сезлерине джуаб болдула.

Быйыл июнну 4-де Эресейни Президентини Шимал Кавказ федерал округда толу эркинликли келечиси Меликов Сергейни башчылыгъы бла Пятигорск шахарда Шимал Кавказ федерал округну джамагъат кенгешини  джангы созывыны биринчи джыйылыуу  болуб етдю
         Толу эркинликли чертгенден, Совет, хар бирин да  сагъышын,ангысын ангыларча, магъаналы оноу этилген джерди.
          Ол кенгешге къошулгъанла, Советни  болумуну джангы редакциясын алдыла,комиссияны адам санын да къурамын да белгиледиле.
        Аны тышында да Джамагъат совет  округну акъсакъалларыны советини президиуму къуралды. Аны джангы къурамына 32 адам киргенди.Алгъын ишлеб тургъанладан 10 адам къалгъанды.
         Джамагъат советни экинчи созывыны магаъаналы джаны, аны къурамына эксперт эмда илму бирлешликни келечилерин къошханларыды.
       Аны къурамына Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт да киргенди. 
Меликов джолдашны , Шимал Кавказ федерал округда информацион ишни магъаналыгъыны юсюнден айтхан сезлерин сюзе, архиерей джангы проектни  «Архыз 24»  деген телеканалны къуралгъанындан  хапар айтды.
      Эресейни кюнюн белгилеуню аллы бла 11-чи июнда сагъат ючден тертге дери телебериу бардырыллыкъды. Анга  архиепископ Феофилакт бла Къарачай-Черкесияны Дин управлениясы бла Шимал Кавказны координацион аралыгъыны  председатели Бердиланы Исмаил хаджи да къошуллукъдула.
             Архиепископ Фефилакт Меликов джолдашха айтхандан, быйыл Эресейде Радонежский Сергий шыйых туугъанлы 700 джыллыгъы   белгиленеди.Шыйых Сергий къралны бирлиги ючюн кърашчылыкъгъа да тыйгъычлыкъгъа да бой бермей кеб къыйын салгъанды. Сиз да аны атын джюрютесиз,аны этген ишлери сизни келлендирирге керекдиле  деген эди.
     Джангы  къуралгъан      Джамагъат  советни ишинде, адамны эркинлигин джакълау,  миллетлени эмда динлени араларында джарашыулукъну бегитиуге эмда власт органланы этген ишлери ачыкъ керюнюрча деген соруула алгъа салындыла.
 
          Черкесск шахарны сабий юйюне, Къарачай-Черкес республиканы  бютеу районларындан осуйлукъ этген органларыны,Черкесск шахарны мэриясыны келечилери, Къарачай-Черкес медицина колледжни студентлери бла устазлары келген эдиле.
         Социал учрежденияны баш врачы Казаченко Алексей чертгенден: « Биз къачан да келген къонакъгъа бек къуанабыз. Ачыкъ эшиклени кюнюнде уа биз къалай джашагъаныбыздан хапар айтыргъа излейбиз…»
      Баш врачны айтханына кере, Черкесск шахарны Сабий юйюню мекямы 80 сабийни сыйындырады. Бюгюннгю кюннге анда 46 сабий джашайды, алагъа не джаны бла да таблыкъла этилгендиле, медицина джаны бла уста диагностика, социал джаны бла халгъа келишдириу  эмда талай башха затла.
«Бу мекямда джашагъан сабийлени юйдегилеге алгъан иш  иги баргъаны себели, сабийлени саны  эки къатха азайгъанды. Бир джылгъа юйдегиле кеслерине джашлыкъгъа,къызлыкъгъа  30-дан 40-гъа дери сабийни алыб асырайдыла»,-  деб билдирди Казаченко джолдаш.
         Бу мекямны тамада юретиучюсю Годзева Жанна  келген къонакълагъа бу сабий юйню джашауундан видеопрезентация кергюзюб, артадан барын да айландырыб бу мекямда сабийле къаллай болумда джашагъанларын , неге юреннгенлерин кергюздю.
Къонакъла кезлери бла керген затла аллында баш врачны айтхан сезлерине бегим салдыла. Сабийни на джаны бла да айнытырча талай мадарла къуралгъандыла.
Ачыкъ эшиклени кюнюню программасыны андан арысын  «Здравствуй лето» деген бу мекямда джашагъан сабийле хазырлагъан  концерт бардырды.
        Сахнагъа чыкъгъан гитче артистчиклеге къараб бары да сейир болуб ,сюйюб къарай эдиле. Алай болса да ,бу гитчечикле  джашау болумну мадарлары  бла ,была юйдегиледе джашамай,кърал юйде тургъанлары, джюреклени такъыр этеди…
 
Эресейни ара шахары Москвада Къарачай-Черкесияны башчысы Темрезланы Рашид бизни къралны  эм уллу ВУЗ-лары ны бири  Эресейни Правительствосуну къурамында болгъан Финанс университетни ректору  Эскиндаров Михаил бла тюбешди.
           Ол тюбешиуде Къарачай-Черкесия бла Финанс университетни арасында  байламлылыкъ джюрютюуню юсюнден сез бардырылды.Бюгюнлюкде анда республикагъа эм фахмулу усталаны хазырлау бла республиканы илму дараджасын мийик этерча  республикадан 150 студент окъуйду.
      Темрез улу чертгенден, бу университет Эресейни баш окъуу берген заведенияларыны арасында алчыланы тизиминдеди.
           Ол бютеу къралда  финанс-экономика усталыкъланы белюмюню  «ишчилерини гюрбеджисиди».
Къарачай-Черкесияны башчысы боллукъ усталаны хазырлаугъа уллу къыйынын салгъаны ючюн Эскиндаров джолдашха разылыгъын билдирди. Энтда мындан ары да иш байламлылыкъны джюрютюрюгюн да билдирди.
Тюбешиуню кезюуюнде,келишимлени арасында ,Финанс университетни  мекямында  Москвада окъугъан студентле бла Къарачай-Черкес республиканы башчысы тюбешиу бардырырча бегим этилди.
 
Ессентюк шахарны Никольский приходунда, христиан дин шуолну сохталары бла ата-аналары христиан дин школну ичин арбазын тазалау ишле бардырдыла. Кими мекямны ич белмелерин джарашдыра,кими клисаны арбазында олтургъучланы бояй, бары да джюреклери алгъан бир иш байланыб эдиле. Быллай хар нени тазалау ишле  джылда талай кере этиледиле.Аны ахырында уа бары да бирге олтуруб,туз-дамдан ауузланыб юйлю ушакъ этдиле. 
 

 Пятигорск епархияда  бютеу Ресейни, игумен Радонежский Сергий шыйыхына аталыб, сурат салыу бла литература искусстводан сабий конкурсну белюмюню эсеблерин белгиледиле.

    Ол конкурсха  14 окъуу билим бериу учрежденияла бла сурат эмда христиан дин школларыны сохталарыны 103 ишлери къошулгъан эдиле.     

          Ол комиссиягъа тамадалыкъны Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт этди. Комиссияны къурамына да епархиал белюмню дин къуралыуу бла диннге юркетиуню тамадасы протоирей Фаустов Константин, «Родительское собрание» деген регионла арасы джамагъат джюрюшню тамадасы Неженцева Ольга Николаевна, епархияны культура белюмюню тамадасы Стацюк Михаил Михайлович, Пятигорскени 32-чи номерли  Сабий юйню, къошакъ билим бериуню устазы Брынских Анна Викторовна, Лермонтов шахарны Сабий сурат школасыны устазы Коваленко Галина Николаевна  киргендиле.

      Сабийлени творчество ишлерине къараб, епрахиал конурсну белюмюню лауреатларын белгиледиле.

«Изобразительное искусство» деген номинацияда

1-чи  къауум 8 джылгъа дери сабийле:

1. Черкесск шахардан  шыйых Николайны клиса архиерей тийресинден 7 джыл болгъан Креталова Анастасияны «Святой источник» деген сураты.

2. Ессентюк шахардан, Свято-Георгий тиширыу клисадан 8 джыл болгъан Вагнер Ксения «Дарование источника» деген иши бла.

3. Ставрополь крайны Предгорный районуну Суворовка стансесинден «Сергий копает огород» деген сураты бла 6 джыл болгъан Остроухов Святослав.

4. Ессентюк шахарны Николай шыйыхны клисасында къуралгъан христиан дин школундан 5 джыл болгъан Халиуллина Софья «Явление защитников обители» деген иши бла.

 2-чи къауум 9-дан 12 джылгъа дери.

1. Нарсана шахарны Свято-Никольский  православ гимназиясыны сохтасы 10 джыл болгъан Российская Елизавета, «Преподобный Сергий и медведь» деген иши бла.

2. «Преподобный  Сергий и медведь» деген суратны да дагъыда Черкесск шахардан Свято-Сергиев гимназияны сохтасы 9 джыл болгъан Переславцев Лев  кергюзгенди.

3. Ессентюк шахарны  Свято-Георгиев тиширыу клисасындан 10 джыл болгъан Ибрагимова Анастасияны, «Святое благословение Дмитрия Донского»  деген сураты.

4.  Пятигорск шахарны  сабий сурат школундан 11 джыл болгъан Дорожкова Марияны «Всем доброе утро» деген сураты.

5. Пятигорск шахардан Сабий сурат школуну сохтасыны 11 джыл болгъан Саакян Аннаны «Лик святого» деген иши.

 3-чю къауум 13 джылдан 17 джылгъа дери.

1. «Мольба к преподобному Сергию Радонежскому» деген Пятигорск шахарны Сабий сурат школоасыны сохтасы   13 джыл болгъан Котелевская  Александраны сураты.

2. «Под покровом преподобного Сергия» деген Къабарты-Малкъардан  Свято-Никольский клисаны христиан дин школундан  Маршалкина Викторияны иши.

3. «Уединенная молитва юного Варфоломея» деген Нарсана шахарны Свято-Никольский клисаны христиан дин школуну сохтасы 14 джыл болгъан  Рыженко  Елизаветаны сураты.

4. «Не давалось  учение отроку Варфоломею»  иши бла Пятигорск шахарны  Сабий сурат школуну сохтасы 15 джыл болгъан Пудовинникова Елизавета.

5.  Пятигорск  шахарны Сабий сурат школуну сохтасы  14 джыл болгъан Вергун Марияны «Великий святой» деген сураты.

6. Пятигорск шахарны Сабий сурат школуну сохтасы  14 джыл болгъан Баканова Маргаританы «Благословением Сергием Дмитрия Донского на битву» деген иши.

«Литературное искусство» деген номинацияда.

1-чи къауум 8 джылдан 12 джылгъа дери.

Ессентюк шахарны Петропавловск приходунда «Здорового поколения Кавказ» деген къуралышны кеслерини разылыкълары бла суаблыкъ ишле бла кюршегенлери, сабийлеге атаб къуанч этдиле. Ала « Летучий корабль» деген сабийлеге таурух-спектакль кергюздюле. Кийимле бла декорацияланы ала кеслерини къоллары бла этгендиле.
        Гитче къараучула  актерлагъа кеб харс уруб разылыкъларын билдирдиле.