Адыгэбзэ

Адыгэбзэ (5393)

Къэрэшей-Шэрджэс республикэр ящыщщ Урысейм и щIыналъэхэм щыщу «ПсэупIэ» федеральнэ программэ хэхар ягъэзэщIэн папщIэ мылъку зыхухахахэм.
Абы папщIэ Къэрэшей-Шэрджэсым 2014 гъэм мелуан 210-рэ къылъысынущ, Оренбург областым щIыгъуу.
ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, республикэ бюджетым а программэр гъэзэщIэным хухихыну мылъкур абы щIагъужмэ, 2014 гъэм псэупIэ къэщэхуным хухахыну субсидиер унагъуэщIэу 200-м къазэрылъысынур. Япэ ирагъэщынур бынунагъуэшхуэхэращ.

2014 гъэм гъатхэпэм и 14-м, Чристэн тхылъым и махуэм, Кисловодск и Никольскэ екIуэлIапIэм «ТхылъкIэ – фIэщхъуныгъэр» зыфIаща псапэ Iуэхур щрагъэкIуэкIащ. Никольскэ члисэм и унафэщI, щоджэн нэхъыжь Знаменский Иуанн фIыщIэ зыпылъ зэгъусэ тхьэлъэIу нэужьым екIуэлIапIэм къекIуэлIахэм махуэшхуэмкIэ ехъуэхъуащ, чристэн тхылъи тыгъэ яхуищIащ. Щоджэным къыхигъэщащ нэхъыжьхэм я Iущагъыр тхылъхэм зэрахъумэр, абы зыхэгъэгъуэзэным мыхьэнэ ин зэриIэр.
Тхылъхэр тыгъэу иратащ екIуэлIапIэм и лэжьакIуэхэм.
«Хэкум и ЛъапIэныгъэхэр» члисэ-тхыдэ музейм щагъэлъэгъуащ къардэн Федоров Иуанн теухуа фильмыр, цIыхухэм Iуэхутхьэбзэхэр яхуэзыщIэ IуэхущIапIэм щыщ гупым папщIэ.

2014 гъэм гъатхэпэм и 13-м Кисловодск къалэм и Никольскэ члисэм и унафэщI, щоджэн нэхъыжь Знаменский Иуанн хэтащ «Дыкъезыгъэл тхылъхэр» зыфIаща конференцым, чристэн тхылъым и махуэшхуэм и щIыхькIэ къызэрагъэпэщам.
Конференцыр къыхэзылъхьар Солженицын А. И. и цIэр зезыхьэ къалэ библиотекэ Нэхъыщхьэмрэ Гумилев Н. С. и цIэр зезыхьэ театрымрэщ.
Зэхыхьэм щытепсэлъыхьащ архимандрит Тихон (Шевкунов) и «Несвятые святые», Достоевскэм и «Братья Карамазовы», Водолазкин Евгений и «Лавр» тхыгъэхэм.
Щоджэн нэхъыжь Знаменский Иуанн зэхуэсахэм гу лъаригъэтащ цIыхум и гъащIэм тхылъым щиIэ мыхьэнэм: цIыхум и щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэр щIэблэм я деж зэрынихьэсыр, япэ тхылъым и тхыдэми яхутепсэлъыхьащ.
Щоджэным и гур узу къыхигъэщащ лъэпкъ щэнхабзэ хабзэу къэгъуэгурыкIуа Iуэхугъуэр – тхылъ еджэныр зэрыкIуэдыжыр.
Щоджэным библиотекэм тыгъэ хуищIащ «Благословенный Кавказ» журналымрэ чристэн тхылъхэмрэ.

2014 гъэм гъатхэпэм и 14-м Сторожевой (КъШР) станицэм и Никольскэ екIуэлIапIэм зэхуэс щекIуэкIащ. Ипщэ Къэрэшей-Шэрджэс члисэ щIыналъэм фIыщIэ къулыкъу щызыщIэ щоджэн нэхъыжь Субтельный Евгений члисэм и унафэщI щоджэн Кравченкэ Андрей дригъэкIуэкIа фIыщIэ зыпылъ зэгъусэ тхьэлъэIу нэужьым иужькIэ зэхуэсахэр хагъэгъуэзащ илъэсым зэфIагъэкIахэм.
Щоджэн нэхъыжь Субтельный Евгений зэхыхьэм хэтхэм ягу къигъэкIыжащ екIуэлIапIэм и зэхуэсым и мыхьэнэр, и къалэныр, абы хыхьэ Iуэхугъуэхэр. Члисэм и унафэщIым зэIущIэм къыщаIэтыну Iуэхугъуэхэр жиIа нэужь, зэхыхьэм щIадзащ.
Япэу едэIуащ члисэм и унафэщIым екIуэлIапIэм 2013 гъэм зэфIигъэкIахэм. ИтIанэ зэхуэсахэм захуагъэзащ казначей, финанс-ревизэ къэпщытакIуэм и пашэм. Зэхыхьэм хэтхэр къэпсэлъахэм едэIуа нэужь, екIуэлIапIэм и советымрэ ревизэ комиссэмрэ зэфIагъэкIахэр къалъытащ.
ЕкIуэлIапIэм и советымрэ ревизэ комиссэмрэ хэтынухэр щIэрыщIэу хахыжащ, абы хэтхэр зэрылэжьэну яубзыхуа пIалъэр зэрикIам папщIэ.
Щоджэн Кравченкэ Андрей екIуэлIапIэм и советым хагъэхьэну къигъэлъэгъуащ станицэм и къэзакъ зэгухьэныгъэм хэтхэр. ЕкIуэлIапIэм къакIуэхэр абы арэзы техъуащ. ЕкIуэлIапIэм и ревизэ къэпщытакIуэм хагъэхьащ: Пустовой И. П. (станицэм и къэзакъ зэгухьэныгъэм и атаманыр) – комиссэм и унафэщIыр, Голубов С. М., Битюков Н. М. (станицэм и къэзакъ зэгухьэныгъэм хэтхэр) – къэпщытакIуэм хэтхэр.
Зэхыхьэ нэужьым екIуэлIаIпэм къэкIуахэм я упщIэхэм жэуап иритащ Субтельный Е.

2014 гъэм ЕссэнтIыгу щыпащащ «Музеймрэ сабийхэмрэ» программэ, ЕссэнтIыгу и тхыдэ-лъахэхутэ музейм и IэщIагъэлIхэм къызэрагъэпэщам, школхэм яхуэщхьэпэн папщIэ.
Программэр къыхэзылъхьахэм я мурадыр –сабийхэмрэ ныбжьыщIэхэмрэ я щIэныгъэм музейм щыхагъэхъуэнырщ, я лъахэм и тхыдэм, щэнхабзэм, Урысейм и блэкIам хагъэгъуэзэнырщ.
Программэм хыхьэу, «Сталинград зауэ», мазаем «Ленинград блокадэ» дерсхэр ирагъэкIуэкIащ. ЕссэнтIыгудэс цIыху 56-м «За оборону Ленинграда» медалыр хуагъэфэщащ. ЕссэнтIыгу къыдэкIащ блокадэм къела цIыхухэри. Апхуэдэ зы цIыху иджыри къалэм дэсщ. Музейм и блыным фIэлъщ блокадэм теухуа сурэтхэр, Ленинград щыпсэуахэр, блокадэм хиубыдахэр.
Дерсхэр щиухым музейм и лэжьакIуэхэм викторинэхэр ирагъэкIуэкIащ. НыбжьыщIэхэм жыджэру упщIэхэм жэуап иратащ, ирата щIэныгъэм зэрыхащIыкIым гу лъыуигъатэу.

2014 гъэм гъатхэпэм и 12-м Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я щихънагъ псом я нэхъыщхьэ Феофилакт, Тыркуменистаным щыIэ Урыс Чристэн Члисэм и екIуэлIапIэхэм я Патриаршэр пIалъэкIэ зезыгъакIуэр Ашхабад кIуащ.
Зи чэзу зекIуэм и программэм хэтщ Ашхабад, Абадан, Теджен я члисэхэм фIыщIэ къулыкъу щищIэныр, щоджэнхэмрэ екIуэлIапIэм къакIуэхэмрэ яIущIэныр, нэгъуэщIхэри. 
ФIыщIэ зыпылъ зэгъусэ ТхьэлъэIур щихънагъ псом я нэхъыщхьэ Феофилакт Ашхабад и Никольскэ члисэм щригъэкIуэкIащ, щIыналъэм и щоджэнхэм я гъусэу. 
Къулыкъу нэужьым пастыр нэхъыщхьэр щоджэнхэм епсэлъащ. Зэхыхьэм хэтхэм екIуэлIапIэм къакIуэхэм къабгъэдэкIыу Москварэ Урысей псомрэ я Патриарх ЛъапIэ Кирилл фIыщIэ хуащIащ, Тыркуменистаным и чристэнхэр и нэIэм зэрыщIэтым папщIэ. 
Гулъытэ хэха хуащIу тепсэлъыхьащ умэхъын ящIын и пэ катехизацэ зэращIым. Программэм зэрызрагъэубгъунум теухуауэ щыIэ Iуэху еплъыкIэхэр жаIащ. 
Зэхыхьэм щаубзыхуащ Аущ ЛъапIэ Радонижский Сергий къызэралъхурэ илъэс 700 зэрырикъум теухуауэ зэпеуэ зэрырагъэкIуэкIынур. Абы пашэ щыхъунухэм Патриаршэм фIыщIэ къулыкъу щызыщIэ, ар зезыгъакIуэм и саугъэтыр хуагъэфэщэнущ. 
Апхуэдэу яубзыхуащ 2014 гъэм екIуэлIапIэм и егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ стандартым кърикIуахэр зэхалъхьэжыну.
ЕкIуэлIапIэм и къулыкъум теухуа упщIэ куэдым зэхыхьэм щыхэплъащ. 

Гъатхэпэм и 12-м Изобильнэ къуажэм щекIуэкIащ Тэрч къэзакъыдзэм и къэзакъ зэгухьэныгъэм фIэщхъуныгъэ зыбгъэдэлъ  и щоджэнхэм я дзэпсо семинар. Ар теухуауэ щытащ къэзакъ зэгухьэныгъэхэмрэ Урыс Чристэн члисэмрэ къэзакъхэм я щIэблэр чристэн диным щIэпIыкIыным, хьэл-щэн дахэ яхэлъу зэрагъэсэнум теухуауэ зэрызэдэлэжьэнум.

Зэхыхьэр иригъэкIуэкIащ дзэм и щоджэн нэхъыжь Самойленкэ Павел. Кавказым и Псы Хущхъуэхэм и къэзакъхэм я щоджэнхэр зэхыхьэм хэтхэм яригъэцIыхуащ Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я дин IуэхущIапIэм къэзакъхэм ядэлэжьэнымкIэ и къудамэм и щоджэн Дьячков Алексий.

Семинарым и лэжьыгъэм хэтащ щоджэнхэр, къэзакъ зэгухьэныгъэхэм, къэрал властым и органхэм, егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэм я лIыкIуэхэр. Зэхыхьэр къыхэзылъхьахэм я мурад нэхъыщхьэр къэзакъхэмрэ члисэмрэ зэрызэдэлэжьэнур яубзыхунырт. Къэзакъхэм я щIэблэм я гъэсэныгъэм и Iуэху зэIумыбзхэм тепсэлъыхьащ: къэралыр, Хэкур фIыуэ ялъагъуу, абы къулыкъу хуащIэу, цIыхум и хуитыныгъэхэм пщIэ хуащIу, къызэпамыуду къэтэджын зэрыхуейр.

Къэзакъ зэгухьэныгъэхэр, егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэр, Урыс Чристэн Члисэм и екIуэлIапIэхэр зэдэлэжьэн зэрыхуейм къытеувыIащ.

2014 гъэм гъатхэпэм и 11-м Железноводск къалэм и Покровскэ члисэм и щоджэн Чемодуров Кирилл Ипщэ федеральнэ университетым и къудамэм зэIущIэ щригъэкIуэкIащ.

Студентхэм драгъэкIуэкIа зэIущIэм щытепсэлъыхьащ гъащIэм и дин, гъэсэныгъэ, нэгъуэщI унэтIыныгъэ зэхуэмыдэхэм: тоталитарнэ сектэхэр зэрызэбграгъэхым, абы къишэ Iуэхугъуэхэм, дин экстремизмым, Iуэху зэIумыбзхэм уазэрыпэщIэтынум.

ЗэIущIэм нэхъыщхьэу щытепсэлъыхьащ уи Iыхьлыхэр фIыуэ плъагъун, бэшэчу ущытын зэрыхуейм.

2014 гъэм гъатхэпэм и 11-м Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я дин IуэухщIапIэм и щихънагъ псом я нэхъыщхьэ Феофилакт Москва щыIущIащ Саранскрэ Мордовскрэ я митрополит, Москва Патриархием и Iуэхухэр зезыгъакIуэм.

ЗэIущIэм щытепсэлъыхьащ Псыхуабэ, Черкесск дин IуэхущIапIэм и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ. Щихънагъ псом я нэхъыщхьэ Феофилакт къыхигъэщащ гъатхэпэм и 10-м епархием и советым и зэIущIэ зэрекIуэкIар, абы мыхьэнэ зиIэ унафэхэр къызэрыщащтар.

Митрополит Варсонофий гъэщIэгъуэн щыхъуащ чристэн зэгухьэныгъэщIэхэр къызэрызэрагъэпэщыр, фIэщхъуныгъэ зиIэхэр зэгъусэу Тхьэ зэрелъэIунум зэрызэришалIэр. Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я дин IуэхущIапIэм и Советым нэхъапэм яухуа зэгухьэныгъэхэр зэрырагъэтхынум.

XX лIэщIыгъуэм члисэхэр щызэхакъута щIыналъэхэм я фэеплъу, щIыпIэхэм къыщыунэхуа зэгухьэныгъэхэм а члисэхэм я цIэр фIащыжынущ. Нэхъапэм члисэхэр здэщымыIа щIыпIэхэм къыщыунэхуа чристэн зэгухьэныгъэхэм фIащынущ Урыс Члисэм гуэныхьхэр щызыIуэтэжахэм, Тхьэм папщIэ бэлыхь куэд зрагъэшэчахэм я цIэхэр.

Митрополит Варсонофий къыхигъэщащ Москварэ Урысей псомрэ я Патриарх ЛъапIэ Кирилл Кавказ Ищхъэрэм и члисэмрэ жылагъуэ гъащIэмрэ я зыужьыныгъэм гулъытэ хэха хуищIу зэрыкIэлъыплъыр. 

Кавказым чристэн щIэныгъэм зыщегъэужьыным теухуа упщIэхэм щытепсэлъыхьащ 2014 гъэм гъатхэпэм и 12-м Кисловодск щекIуэкIа зэIущIэм. Абы хэтащ Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я дин IуэхущIапIэм дин щIэныгъэмрэ катехизацэмкIэ и къудамэм и унафэщI, щоджэн нэхъыжь Фаустов Константин, а къалэныр абы и пэ зыгъэзащIэу щыта щоджэн нэхъыжь Знаменский Иуанн.

Зэхыхьэр щекIуэкIащ 1992 гъэм къызэрагъэпэща Чристэн Свято-Никольскэ классикэ гимназием, егъэджэныгъэ программэхэр зыгъэзащIэм. Абы щыIэщ чристэн щэнхабзэм и лъабжьэхэр щрагъэдж методикэ пэш.

Щоджэн нэхъыжь Знаменский Иуанн щоджэн нэхъыжь Фаустов К. дин IуэхущIапIэм и къудамэм и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэм хигъэгъуэзащ, упщIэхэм жэуап иритащ. 2011 гъэм и гъатхэпэм щыщIэдзауэ 2014 гъэм и гъатхэпэм пщIондэ къудамэм и тхылъхэр иритащ.

Щоджэнхэр тепсэлъыхьащ дин IуэхущIапIэм дин щIэныгъэм теухуа и къалэн нэхъыщхьэхэм. Абы хохьэ проектыщIэхэр гъэзэщIэныр, къэралымрэ члисэмрэ щIэныгъэм, чристэн щэнхабзэм и лъабжьэхэр егъэджыным теухуа я зэпыщIэныгъэхэм зегъэужьыныр.