Адыгэбзэ

Адыгэбзэ (5180)

2017 гъэм мазаем и 20-м Псыхуабэ зэхыхьэ щекIуэкIащ Комсомольскэ паркыр егъэфIэкIуэным теухуауэ. Абы къалэдэсхэр, жылагъуэр, къалащхьэм и унафэщIхэр куэд щIауэ егъэгузавэ. Гулъытэ нэхъыбэ хуащI паркым и ищхъэрэ Iыхьэр зэгъэпэщыжыным, абдеж чристэн члисэ щыухуэным. 2000 гъэхэм а Iэгъуэблагъэм хеящIэ зэхэгъэкIыныгъэхэр щекIуэкIащ мызэ-мытIэу. Илъэс пщIы бжыгъэхэм щIигъуауэ къалэм и унафэщIхэр, жылагъуэр хущIэкъуащ хьэрычэтыщIэхэм а щIыпIэр ирамыгъэубыдыну. 2010 гъэм щIыпIэм унафэ тращIыхьащ: Комсомольскэ паркыр зыгъэпсэхупIэу къэнэжын хуейщ. Ауэ, абы щыгъуэм гурыIуэгъуэт Iэгъуэблагъэр зэгъэпэщыжын зэрыхуейр. Мылъку хъарзынэ, къару зэрытекIуэдэнур нэрылъагъут. Псыхуабэдэсхэмрэ къалэм зыгъэпсэхуакIуэ къакIуэхэм фIыуэ ялъэгъуа щIыпIэр зыхуей нэхъ псынщIэу хуагъэзэжмэ нэхъ къащтэ. Бетон блокхэм, пхъэнкIий идзыпIэхэм я пIэкIэ удз гъэгъахэр гъэтIысын, тетIысхьэпIэхэр гъэхьэзырын, лъэс лъагъуэхэр къызэгъэпэщын, пщыхьэщхьэм щIыпIэр къэзыгъэнэху уэздыгъэхэр фIадзэн хуейуэ къалъытэ. Псыхуабэ и архитектор нэхъыщхьэ Шолтышев Никитэ утыку кърихьащ зэрызэрагъэпэщыжыну проектыр. Абы и псалъэм къыхигъэщащ щIыпIэр зэман дэкIмэ спорт зэхьэзэхуэхэр щрагъэкIуэкI, псыхуабэдэсхэмрэ къалэм и хьэщIэхэмрэ зыщагъэпсэху щIыналъэ зэрыхъунур. Проектым ипкъ иткIэ, лъэс зекIуапIэхэр яухуэнущ, сабийхэр щыджэгу ут, волейбол, бадминтон щыджэгуну, лъакъуэрыгъажэ, скейтборд къыщажыжьыну щIыпIэхэр къызэрагъэпэщынущ. Комсомолхэм я фэеплъыр, дзэ щIыхьым и фэеплъыр зэрагъэпэщыжынущ, алеехэр яухуэнущ, тетIысхьэпIэхэр къызэрагъэпэщынущ, Iэгъуэблагъуэм щхъуантIагъэхэр щагъэтIысынущ, ягъэнэхунущ, чристэн члисэ щаухуэнущ. Проектыр къыхэзылъхьахэм ящыщ зы, Ставрополь крайм дизайнымкIэ и училищэм и унафэщI, Псыхуабэ къалэм ухуэныгъэмкIэ, жылагъуэмкIэ и советхэм хэт, Урысейм и цIыхубэ сурэтыщI Арзуманов Валерий къыхигъэщащ Комсомольскэ паркыр фIыуэ зэгъэпэщыжын зэрыхуейр: «Архитектурэр – есэпым, физикэм, медицинэм хуэдэ щIэныгъэщ. Абы езым и хабзэ иIэжщ. Архитектурэ канонхэм тету Комсомольскэ паркыр нэмыщIыса лэжьыгъэщ. Нобэ ар зыхуей хуагъэзэжыну и чэзущ. Къалэдэсхэм, жылагъуэм я Iуэху бгъэдыхьэкIэр къалэ ухуэныгъэм и политикэм хохьэ». Псыхуабэ и жылагъуэм быдэу я фIэщ мэхъу члисэ ухуэныгъэм къалэдэсхэр зэрыхуэныкъуэр. Къапщтэмэ, а члисэр щаухуэну щIыпIэр Псыхуабэ цIыху нэхъыбэ щыпсэу и районхэм ящыщщ.Зэхыхьэм къыщыхалъхьа Iуэху еплъыкIэхэр унафэ къыщащтэкIэ къалъытэнущ. Псыхуабэ и жылагъуэм члисэ ухэуныгъэр даIыгъщ.

2017 гъэм мазаем и 21-м Кавказ Ищхъэрэм и окружной комиссэм и зэIущIэ екIуэкIащ, УФ-м и Президентым и деж къэзакъхэм я IуэхухэмкIэ щыIэ Советыр хэту. ЗэIущIэм щытепсэлъыхьащ Тэрч къэзакъыдзэм и зэгухьэныгъэм и экономикэ щытыкIэмрэ юстицэмкIэ органыр къэзакъ жылагъуэмрэ къэзакъ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ зэрыдэлажьэм. Комиссэм и зэIущIэм Псыхуабэ епархием и лIыкIуэу хэтащ къэзакъхэм ядэлэжьэнымкIэ къудамэм и унафэщI щоджэн нэхъыжь Фещенкэ Стефан. ЗэIущIэр къыщызэIуихым, УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэ Ведерников Михаил ягу къигъэкIыжащ тхьэмахуитI и пэкIэ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ Белавенцев Олег лэжьыгъэ IуэхукIэ Ставрополь крайм щыщыIам, ТКВО-м и унафэщIым зэIущIэ зэрыдригъэкIуэкIар. Полпредым и унафэхэр ягъэзэщIэн папщIэ, комиссэм пщэрылъ щащIащ Тэрч-Малкэ, Алан республикэ округым и къэзакъ зэгухьэныгъэм я еплъыныгъэхэр къызэрагъэпэщыну. Апхуэдэу къыхагъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэр, Осетие Ищхъэрэ-Алание республикэхэм къэзакъхэм дэIэпыкъуэгъу яхуэхъуным теухуа нормативно-правовой упщIэхэр зэрырагъэфIэкIуэну чэнджэщхэр. ТКВО-м и экономикэ щытыкIэм теухуа доклад ищIащ атаман Журавский Александр. Абы жиIащ иджыпсту къэзакъхэм нэхъыбэу плъырыпIэхэмрэ мэкъумэш хозяйствэмрэ IэнатIэ зэрахуэхъуар.

2017 гъэм мазаем и 20-м Новопавловск къалэм и школ №2-м VI школпсо къэзакъ джэгухэр щекIуэкIащ. Хабзэ дахэ хъуауэ кадет къэзакъ классхэм я деж апхуэдэ зэхьэзэхуэхэр щрагъэкIуэкI. Ар я фIыгъэщ администрацэм и лэжьакIуэхэм, школым и егъэджакIуэхэм, Павловскэ къэзакъ зэгухьэныгъэм. ХеящIэм хэтыну ирагъэблэгъащ Павловскэ члисэм и щоджэн Цапко Владислав. Спортым и унэтIыныгъэ зэмылIыужьыгъуэхэм я зэфIэкI щеплъыжащ: къэзакъхэм я псэукIэм теухуа къуажэхьхэр къэщIэнымкIэ, къэзакъхэм я тхыдэм, театр теплъэгъуэхэр къэгъэлъэгъуэнымкIэ, цIыхубэ IэпщIэлъапщIагъэмкIэ, спортым щаIэ зэфIэкIымкIэ. НыбжьыщIэхэр я гупхэм я текIуэныгъэм хущIэкъуащ. Гупым хэтхэм ягъэлъэгъуащ къэзакъхэр зыр зым зэрыдэIэпыкъур, Зэпеуэм пашэ щыхъуахэр ягъэлъэпIащ, щIыхь тхылъхэр иратащ. Къэзакъ зэгухьэныгъэм и Павловскэ къудамэм и атаман Роговой Владимир кадетхэм тыгъэ яхуищIащ къэзакъхэм я хъыбархэр зэрыт тхылъхэмрэ тортхэмрэ.

Архиепископ Феофилакт умэхъыным и щэхухэр зыдригъэкIуэкIахэмрэ абыхэм я унагъуэхэмрэ щыIущIам цIыхуи 130-рэ хэтащ. ТхьэлъэIур 2017 гъэм мазаем и 20-м Спасскэ кафедральнэ члисэ зэхуэхьэсам щрагъэкIуэкIащ. Къызэхуэсахэм я узыншагъэм папщIэ Тхьэ елъэIуа нэужь, зэIущIэм пащащ. Архиепископым усэхэмрэ уэрэдхэмрэ ирагъэдэIуащ. Дэтхэнэ зы унагъуэми фэеплъ сурэтхэр тыгъэ хуащIащ. Щоджэн нэхъыщхьэм адэ- анэхэмрэ сабийхэмрэ я упщIэхэм жэуап иритащ. Нэхъыщхьэу тепсэлъыхьащ гъэсэныгъэмрэ унагъуэр хъумэн зэрыхуеймрэ. «Унагъуэр, абы исхэм я зэхущытыкIэр Тхьэм и тыгъэщ, адэ-анэхэм я фIэщхъуныгъэмрэ сабийхэмрэ я тхьэлъэIумрэ елъытауэ», - ягу къигъэкIыжащ къызэхуэсахэм щихънагъ нэхъыщхьэм

«ДыгъафIэ къалэм» тхьэмахуэм къриубыдэу зэхыхьэ куэд щекIуэкIащ. ЕссэнтIыгу благочинием и «Наследие» чристэн центрым щыщхэм жыджэру зыхуагъэхьэзыращ Юцэ къуажэм и школ-интернатым щыIэхэм я деж лъагъунлъагъу зэрыкIуэнум. Мазаем и 16-м зыпэплъа зэIущIэр къызэрагъэпэщащ. Епархием и центрым и унафэщI Земцевэ Екатеринэ школым и гъэсэнхэмрэ и лэжьакIуэхэмрэ папщIэ «Щыгъуэ псоми гуфIэгъуэ» сымаджэщ члисэм зыплъыхьакIуэ къызэригъэпэщащ. Члисэм и тхыдэм, абы къыщызэрагъэпэщ псапащIэхэм тепсэлъыхьащ. ЗыплъыхьакIуэм «ДыгъафIэ къалэ» IуэхущIапIэм щыпащащ. ХьэщIэхэм центрым и лэжьыгъэм зыхагъэгъуэзащ, творческэ гупжьейхэм я лэжьыгъэм зыубгъуауэ зыхагъэгъуэзащ. «IэпщIэлъапщIэхэм я унэ» центрым и волонтерхэм сабийхэм папщIэ мастер классхэр ягъэхьэзыращ, гуащэхэр зэрыбгъэхьэзырынум, къалэм росписхэр зэрыщыпщIынум теухуауэ. ЕссэнтIыгу благочинием гуапагъэ щызыщIэ и шыпхъухэм зэхыхьэр щиухым хьэщIэхэр шэджэгъуашхэм ирагъэблэгъащ. Школым и унафэщI «ДыгъафIэ къалэм» щыщхэр иригъэблэгъащ. УнафэщIхэр тепсэлъыхьащ 2017 гъэм зэфIагъэкIынухэм. Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я щихънагъ нэхъыщхьэ Феофилакт и арэзыныгъэкIэ, «ДыгъафIэ къалэм» ныкъуэдыкъэухэм ядэлэжьэнымкIэ курс къыщызэIуахащ. Мы зэм абы йокIуалIэ Псыхуабэ къалэм социальнэ Iуэхутхьэбзэхэр щыхуащIэ ЗэзыгъэуIу центрым и лэжьакIуэхэр.

Предгорнэ районым ЩэнхабзэмкIэ и унэм зауэм теухуа уэрэдхэм ятеухуа «Песня, рожденная в боях» фестивалыр щекIуэкIащ. Абы хэтащ Кавказым и Минводы и къалэхэмрэ къуажэхэмрэ щыщ творческэ гуп 50-м щIигъу. Новоблагодарнэ къуажэм и «Любо, казачата!» сабий къэзакъ хорым, Тхьэм и Анэм и Покров члисэм и унафэщI щоджэн Углов Сергий и жэрдэмкIэ фестивалым хэтащ. Иджыпсту гупым цIыху 15 хэтщ. Абы щыщ куэд жыджэру хэтщ екIуэлIапIэм и гъащIэм. 2016 гъэм Гузенкэ Василий и унафэм щIэт ансамблыр «Цветик семицветик» дунейпсо фестиваль зэпеуэм и лауреат хъуащ, апхуэдэу дзэ патриот уэрэд жыIэнымкIэ район зэхьэзэхуэми пашэ щыхъуащ. Сабий ансамблыр жыджэру хэтщ къуажэ школым, Предгорнэ районым щекIуэкI концертхэм ехъулIэныгъэхэр щызыIэригъэхьэу. Мы фестивалми ансамблым япэ увыпIэр къыщихьащ – къэзакъхэм я щIэблэм иратащ щIыхь тхылъым и ещанэ нагъыщэр, ансамблым и уэрэджыIакIуэ Тихенкэ Анастасие Хэкур фIыуэ лъагъуным теухуа уэрэдхэр жыIэнымкIэ фIыщIэ тхылъ къыхуигъэфэщащ Предгорнэ район администрацэм и Iэтащхьэм. Ансамблым хэт псори артист нэс мыхъуми, я сабиигъэум теухуа гукъэкIыж IэфIхэр ягу къинэжынущ, макъамэм, творчествэм хуаIэ лъагъуныгъэ пэжымкIэ гъэнщIауэ. Фестиваль нэужьым члисэм и унафэщI щоджэн Углов Сергий псоми ехъуэхъуащ фестивалым зэрыхэтамрэ абы къызэрыхэжаныкIамрэ папщIэ.

Сретенскэ зэIущIэхэр щекIуэкIащ Иноземцевэ къуажэм и еджапIэхэм. ЕджакIуэхэмрэ студентхэмрэ я деж къэкIуащ щоджэнхэу Пытайлэ Иоаннрэ Переверзев Александррэ. Курыт еджапIэ №4, №5-хэм, архитектурно-ухуэныгъэ колледжым и еджакIуэхэм хуагъэлъэгъуащ «5 секретов настоящего мужчины» фильмыр. Щоджэнхэм я гъусэу фильмым щытепсэлъыхьыжым, ныбжьыщIэхэм нэхъыщхьэр къызэрыхаубыдыкIыным хущIэкъуащ, «ЦIыхухъу нэсу ущытыныр – ар…?» упщIэм и жэуапым лъыхъуэу.

Члисэ зэхуэхьэсам и щытыкIэм теухуауэ къыщыпсалъэм, щихънагъ нэхъыщхьэ Амвросий къыхигъэщащ: «Члисэр – политикэ зауэ щрагъэкIуэкI уткъым. Псоми ягу къэзгъэкIыжыну сыхуейщ Тхьэм и дежкIэ бий зэрыщымыIэр, псори абы дызэрибыныр. ЗэгурыIуэныгъэмрэ мамырыгъэмрэ фыкъыхуезджэну сыхуейщ. Чристэныгъэр – зауэм дыщытекIуэну дыщыщIэлъэIуркъым, атIэ мамырыгъэ ди зэхуаку дэлъыну дызэрыщIэлъэIурщ. Ди фIэщхъуныгъэм и зэран ди гъунэгъум екIыну дышынэнырщ чристэныгъэр. Ди гъунэгъум и фIэщхъуныгъэр дгъэбгъунлъэнкIэ зэрыхъунум дыхуэвгъэсакъ. ФIэщхъуныгъэм папщIэ Христос зигъэлIащ".

2017 гъэм мазаем и 17-м Черкесск и Свято-Сергиевскэ гимназием и гъэсэнхэр я унафэщIхэм ехъуэхъуащ къэблагъэ Хэкум и хъумакIуэм и махуэмкIэ – МЧС-м и офицерхэмрэ Урысейм и Пограничнэ сэлэтхэмрэ, я адэшхуэхэм, адэхэм, къуэшхэм. ЕгъэджэныгъэмкIэ центр №11-м и унафэщI Ляшовэ Еленэ офицерхэмрэ щоджэн нэхъыжь Кузнецов Сергийрэ удз гъэгъахэр яритащ. Сабийхэм концерт программэ ягъэхьэзыращ, уэрэдхэмкIэ, къафэхэмкIэ, усэхэмкIэ гъэнщIауэ. Махуэшхуэ нэужьым абы хэта псоми саугъэтхэр иратащ.

2017 гъэм мазаем и 17-м Псыхуабэ къэрал университетым щекIуэкIащ Ставрополь крайм и губернаторым и деж лъэпкъ IуэхухэмкIэ щыIэ Советым и зэIущIэ. Абы хэтащ Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм я щихънагъ нэхъыщхьэ Феофилакт. ЗэIущIэр иригъэкIуэкIащ Ставрополь крайм и Правительствэм и УнафэщIым и япэ къуэдзэ Ковалев Иван. Зэхыхьэм хэтащ Ставрополь крайм и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Скворцов Юрий, Ставрополь крайм и муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм и унафэщI Рахимов Мухьэммэд, Тэрч къэзакъыдзэм и Ставрополь округым щиIэ атаман Журавский Александр, министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ я унафэщIхэр, Кавказ Ищхъэрэм и хэгъуэгухэм я полномочнэ лIыкIуэу щыIэхэр, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ лъэпкъ щэнхабзэ центрхэмрэ я унафэщIхэр. ЗэIущIэм нэхъыщхьэу щытепсэлъыхьащ Ставрополь крайм 2016 гъэм щыIа лъэпкъ, дин зэхущытыкIэхэмрэ 2017 гъэм ягъэзэщIэну къэрал лъэпкъ политикэм теухуауэ къапэщылъхэмрэ. Ставрополь крайм лъэпкъ, къэзакъ IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Писаренкэ Александр къихьащ лъэпкъ, дин зэхущытыкIэхэм теухуа кIэлъыплъыныгъэм кърикIуахэр. Абы къыхигъэщащ щIыналъэм щыщыIэ лъэпкъ зэхущытыкIэм фIыкIэ зэрызихъуэжар. Ар процент 86,4-рэ хъууэ къилъытащ. Новоселицкэ къуажэм нэгъабэ мэлыжьыхьым къыщыхъуа террактым кърикIуахэм я зэран екIакъым абы щыпсэухэм я зэхущытыкIэм. Дин зэхущытыкIэ и лъэныкъуэкIи апхуэдэ щытыкIэщ щыIэр. Ар процент 80,2 мэхъу.